Robotik Üreter Onarım Ameliyatı (Üreter Rekonstrüksiyonu)

Robotik üreter onarım ameliyatı, böbrekten mesaneye idrar taşıyan kanalda gelişen darlık, yaralanma ya da tıkanıklığın, karında açılan küçük deliklerden robot yardımıyla onarıldığı ameliyattır. Üreter cerrahisi kapsamında yapılan bu ameliyatlarda amaç, hasarlı bölümü çıkarıp idrarın böbrekten mesaneye kesintisiz akmasını sağlayacak sağlıklı bir yol oluşturmak ve böylece böbreği korumaktır. İdrar kanalındaki darlıklar çoğu zaman taş hastalığı, taş işlemleri, karın ve leğen bölgesindeki ameliyatlar ya da ışın tedavisi sonrasında gelişir.

Bu yazıda üreter onarım ameliyatının ne olduğunu, kimlere yapıldığını, nasıl uygulandığını, darlığın yerinin ameliyat yöntemini nasıl belirlediğini, üreterin mesaneye yeniden bağlanmasının ne anlama geldiğini, ameliyat süresini, stentin ne kadar kaldığını, iyileşme sürecini, olası riskleri ve ameliyat sonrası takibi ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Üreter Onarım Ameliyatı Nedir?

Üreter onarım ameliyatı, böbrek ile mesane arasındaki idrar kanalının daralmış, yaralanmış ya da tıkanmış bölümünün çıkarılarak sağlam uçlarının yeniden birleştirildiği ya da kanalın mesaneye yeniden bağlandığı bir onarım ameliyatıdır. İdrar kanalı, böbrekte oluşan idrarı dalga şeklindeki kasılmalarla mesaneye taşıyan ince ve kaslı bir borudur. Bu kanalın herhangi bir bölümünde yara dokusu geliştiğinde kanalın iç çapı daralır ve idrar akışı yavaşlar. İdrar akışının engellenmesi, üst taraftaki kanalın ve böbreğin genişlemesine ve zamanla böbrek işlevinde kayba yol açabilir.

Üreter onarım ameliyatında darlığa neden olan yara dokusu ortadan kaldırılır ve idrarın rahatça akabileceği geniş bir bağlantı oluşturulur. Onarımın şekli, darlığın kanal üzerindeki yerine, uzunluğuna ve çevre dokuların durumuna göre belirlenir. Kısa darlıklarda dar bölüm çıkarılıp sağlam uçlar birbirine dikilirken mesaneye yakın darlıklarda kanal mesaneye yeniden bağlanır. Daha uzun darlıklarda mesaneden, ağız içinden ya da bağırsaktan hazırlanan dokular kullanılarak eksik bölüm tamamlanabilir.

Ameliyat açık yöntemle, kapalı yöntemle ya da robot yardımlı kapalı yöntemle yapılabilir. Robotik yöntemde büyütülmüş üç boyutlu görüntü ve eklemli aletler, ince idrar kanalında hassas ve gerginliksiz dikişler atılmasını kolaylaştırır.

Ameliyat sırasında idrar kanalına geçici bir stent yerleştirilerek dikiş hattının iyileşmesi desteklenir. Uygun hastalarda üreter onarım ameliyatı, uzun süreli stent ya da böbrek tüpü kullanımına gerek bırakmayan kalıcı bir çözüm sunmayı amaçlar.

Üreter Onarım Ameliyatı Kimlere Yapılır?

Üreter onarım ameliyatı, idrar kanalında yara dokusuna bağlı darlık ya da yaralanma bulunan, darlık nedeniyle böbrekte şişme, ağrı veya enfeksiyon gelişen ve kapalı genişletme yöntemlerinin başarısız ya da uygun olmadığı hastalara yapılır. Üreter darlığı olan hastalarda darlığın nedeni, uzunluğu ve böbreğin işlev durumu ameliyat kararında belirleyicidir. Taşın kanalda uzun süre sıkışıp kalmasına ya da taş kırma işlemleri sırasında kanal duvarının zarar görmesine bağlı gelişen darlıklar sık görülen nedenlerdendir.

Rahim alınması, sezaryen, kalın bağırsak ve damar ameliyatları gibi karın ve leğen bölgesi ameliyatları sırasında idrar kanalının yaralanması da onarım gerektirebilir.

Leğen bölgesindeki tümörler için uygulanan ışın tedavisinden yıllar sonra gelişen darlıklar da bu ameliyatın konusudur. Kısa darlıklarda önce balonla genişletme ya da içten kesi gibi kapalı yöntemler denenebilir, ancak bu yöntemlere rağmen tekrarlayan darlıklarda onarım ameliyatı önerilir. Uzun darlıklarda ve ışın tedavisi sonrası gelişen darlıklarda kapalı yöntemlerin başarısı sınırlı olduğu için doğrudan onarım ameliyatı planlanabilir.

Sürekli stent değiştirmek ya da böbreğe ciltten takılan bir tüple yaşamak istemeyen hastalarda da kalıcı çözüm amacıyla onarım yapılır. İdrar kanalının mesaneye girdiği bölgede darlık bulunan hastalarda kanal mesaneye yeniden bağlanır.

Darlığın nedeni olarak kanser şüphesi varsa önce kapalı yöntemle biyopsi alınarak tanı netleştirilir. Böbreği işlevini tamamen yitirmiş hastalarda onarım yerine böbreğin alınması değerlendirilebilir. Ameliyat kararı, görüntüleme bulguları ve böbrek işlevi birlikte değerlendirilerek hastayla birlikte verilir.

Üreter Onarım Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Üreter onarım ameliyatı, genel anestezi altında karında açılan küçük deliklerden idrar kanalına ulaşılması, kanalın beslenmesini sağlayan dokular korunarak darlık bölgesinin bulunması, dar bölümün çıkarılması ve sağlam uçların gerginlik olmadan yeniden dikilmesi ya da kanalın mesaneye bağlanması şeklinde yapılır. Robotik üreter onarım ameliyatı nasıl yapılır sorusunun cevabı, bu onarım adımlarının büyütülmüş görüntü eşliğinde robot kollarıyla ince ve hassas dikişlerle yürütülmesidir. Ameliyatın başında idrar kanalı ağzından mesaneye girilerek kanala kontrast madde verilir ve darlığın yeri ile uzunluğu yeniden değerlendirilir.

Gerekli durumlarda idrar kanalına bir kılavuz tel ya da stent yerleştirilir. Hasta, darlığın yerine göre yan ya da sırtüstü eğik pozisyonda yatırılır ve karın boşluğu gazla şişirilir. Küçük deliklerden kamera ile robot kolları yerleştirilir ve bağırsaklar kenara alınarak idrar kanalına ulaşılır. İdrar kanalı, darlığın olmadığı sağlıklı bir bölümünden başlanarak bulunur ve çevresindeki besleyici dokularla birlikte dikkatle serbestleştirilir. Darlık bölgesi, yara dokusunun sınırları görülerek belirlenir ve bu bölüm sağlıklı doku sınırından kesilerek çıkarılır. Sağlam kanal uçları, dikiş hattının geniş olması için yan taraflarından uzunlamasına açılır.

Uçlar birbirine ya da mesaneye, gerginlik oluşturmayacak ve idrar sızdırmayacak şekilde eriyen ince dikişlerle bağlanır. Dikiş tamamlanmadan önce bir ucu böbrekte diğer ucu mesanede olacak şekilde idrar kanalına bir stent yerleştirilir. Ameliyatın sonunda dikiş bölgesinin yakınına bir dren, mesaneye ise bir idrar sondası yerleştirilir.

Darlığın Yeri Ameliyat Yöntemini Nasıl Belirler?

Darlığın yeri ameliyat yöntemini, idrar kanalının üst, orta ya da alt bölümünde olmasına göre sağlam uçların birbirine veya mesaneye gerginlik olmadan ulaşıp ulaşamayacağını belirleyerek etkiler ve darlığın uzunluğu da bu kararda en az yeri kadar önemlidir. Böbrek havuzunun hemen altındaki darlıklarda, böbrek havuzu onarımına benzer şekilde dar bölüm çıkarılıp kanal havuza yeniden dikilir. İdrar kanalının üst ve orta bölümündeki kısa darlıklarda dar bölüm çıkarılır ve sağlam uçlar yanlarından açılarak uç uca birleştirilir.

İdrar kanalının mesaneye yakın alt bölümündeki darlıklarda, kanalın dar kısmı çıkarılarak sağlam ucu mesaneye yeniden bağlanır.

Alt bölümdeki darlık uzunsa mesane yukarı doğru çekilerek kalçayı büken kasın üzerine dikişlerle asılır ve böylece kanal ucuna yaklaştırılır. Aradaki mesafe daha da uzunsa mesane duvarından hazırlanan bir doku kanadı boru şeklinde kıvrılarak eksik kanal bölümü tamamlanır. İdrar kanalının üst ve orta bölümündeki uzun darlıklarda uç uca birleştirme gerginlik yaratacağı için farklı yöntemler gerekir. Bu durumda darlık bölgesi uzunlamasına açılıp ağız içinden alınan yanak dokusu yama olarak dikilerek kanal genişletilebilir. Çok uzun bölümlerin hasar gördüğü hastalarda ince bağırsaktan hazırlanan bir parça idrar kanalının yerine kullanılabilir.

Bazı hastalarda böbreğin çevresinden serbestleştirilip aşağı indirilmesi de aradaki mesafenin kapatılmasına yardımcı olur. Darlık bölgesindeki dokunun kanlanması, özellikle ışın tedavisi sonrası darlıklarda, yöntem seçimini ayrıca etkiler. Bu nedenle ameliyat öncesinde darlığın yeri ve uzunluğu görüntüleme yöntemleriyle ayrıntılı olarak belirlenir ve kesin yöntem ameliyat sırasında bulgulara göre seçilir.

Üreterin Mesaneye Yeniden Bağlanması Ne Demektir?

Üreterin mesaneye yeniden bağlanması, idrar kanalının mesaneye yakın bölümünde bulunan darlık ya da yaralanma nedeniyle kanalın hasarlı kısmının çıkarılması ve sağlam ucun mesane duvarında oluşturulan yeni bir açıklığa dikilmesi demektir. İdrar kanalının mesaneye girdiği alt bölüm, rahim alınması gibi leğen bölgesi ameliyatlarında ve ışın tedavisinde en sık etkilenen bölgelerden biridir. Bu bölümdeki darlıklarda kanalın uç uca birleştirilmesi yerine sağlam bölümünün doğrudan mesaneye bağlanması daha güvenli bir onarım sağlar. Ameliyat sırasında idrar kanalı mesaneye girdiği yerin hemen üstünden kesilir ve dar olan bölüm çıkarılır.

Mesanenin uygun bir yerinde yeni bir açıklık oluşturulur ve kanalın ucu bu açıklığa getirilir. Kanalın ucu, dikildiği yerde yeniden daralmaması için yan tarafından uzunlamasına açılarak genişletilir. Kanal ucu mesanenin iç yüzeyine su geçirmez şekilde eriyen dikişlerle dikilir. Bazı hastalarda idrarın mesaneden böbreğe geri kaçmasını azaltmak için kanal, mesane duvarında kısa bir tünelin içinden geçirilerek bağlanır. Kanal ucu mesaneye gerginlik olmadan ulaşamıyorsa mesane yukarı çekilip kalça kasına asılarak ya da mesaneden hazırlanan bir doku kanadıyla aradaki mesafe kapatılır.

Dikiş sırasında idrar kanalına bir stent yerleştirilir ve mesane dikiş hattının iyileşmesi için mesane sondası birkaç gün ya da daha uzun süre bırakılır. Sonda çekilmeden önce bazı hastalarda mesanenin kaçak yapmadığı kontrast madde verilerek kontrol edilir. Bu ameliyat sonrasında mesanenin kapasitesi genellikle korunur ve hastalar normal şekilde idrar yapmaya devam eder.

Üreter Onarım Ameliyatı Kaç Saat Sürer?

Üreter onarım ameliyatı, darlığın yerine, uzunluğuna ve kullanılan onarım yöntemine bağlı olarak çoğu zaman iki ile dört saat arasında sürer. Ameliyat süresine anestezi hazırlığı, mesaneden kontrast verilerek darlığın değerlendirilmesi ve robot sisteminin yerleştirilmesi için geçen zaman da eklenir. Kısa bir darlığın çıkarılıp uçların uç uca birleştirildiği ameliyatlar genellikle daha kısa sürede tamamlanır. Kanalın mesaneye yeniden bağlandığı ameliyatlarda mesane açıklığının hazırlanması ve mesane dikişi ek zaman gerektirir. Mesanenin yukarı asılması ya da mesaneden doku kanadı hazırlanması ameliyat süresini uzatır.

Ağız içinden yama alınması gereken ameliyatlarda bu dokunun hazırlanması için ayrı bir aşama eklenir. Bağırsak parçasının kullanıldığı onarımlar en uzun süren üreter onarım ameliyatları arasındadır. Daha önce aynı bölgeden ameliyat geçirmiş hastalarda yoğun yapışıklıklar idrar kanalının bulunmasını ve serbestleştirilmesini güçleştirir. Işın tedavisi almış dokularda çalışmak da daha dikkatli ve yavaş ilerlemeyi gerektirir. Kilo fazlalığı ve karın içindeki yoğun yağ dokusu da süreyi etkileyen diğer etkenlerdir.

Ameliyattan sonra hasta uyandırma odasında izlenir ve genel durumu iyi olduğunda servise alınır. Hasta yakınlarına ameliyat öncesinde yaklaşık süre ve olası değişkenlikler hakkında bilgi verilir.

Üreter Onarım Ameliyatı Sonrası Stent Ne Kadar Kalır?

Üreter onarım ameliyatı sonrası stent, dikiş hattının tam olarak iyileşmesi için çoğu hastada dört ile altı hafta kalır ve ardından mesaneden kapalı yöntemle çıkarılır. Stent, bir ucu böbrekte diğer ucu mesanede duran, her iki ucu kıvrık, ince ve yumuşak bir tüptür. Ameliyattan sonraki haftalarda dikiş bölgesinde doku şişliği olabileceği için stent, idrarın bu bölgeden kesintisiz geçmesini sağlar. Stent aynı zamanda yeni bağlantının iyileşme sırasında açık ve düz kalmasına yardımcı olur. Dikiş hattından idrar sızmasını azaltarak kaçak riskini düşürür ve iyileşmenin sorunsuz ilerlemesini destekler.

Bağırsak parçası ya da ağız içi yama kullanılan karmaşık onarımlarda stentin kalış süresi daha uzun tutulabilir. Işın tedavisi almış dokularda iyileşme daha yavaş olduğu için stent süresi buna göre planlanır. Stent genellikle bölgesel uyuşturma ya da kısa süreli anestezi altında mesaneden ince bir kameralı aletle çıkarılır. Stent takılı olduğu süre boyunca sık idrara çıkma, idrar sıkışması, idrarda hafif kan ve idrar yaparken yan bölgede ağrı hissedilebilir.

Bol su içmek ve reçete edilen ilaçları kullanmak bu şikâyetleri azaltmaya yardımcı olur. Stentin çıkarılma tarihi taburculuk sırasında hastaya yazılı olarak bildirilir. Belirtilen tarihte çıkarılmayan stentlerin üzerinde kabuklanma ve taş oluşabileceği için bu tarihin unutulmaması önemlidir.

Üreter Onarım Ameliyatı Sonrası İyileşme Ne Kadar Sürer?

Üreter onarım ameliyatı sonrası iyileşme, robotik yöntemle yapılan ameliyatlarda günlük işlere dönüş açısından çoğu zaman bir ile iki hafta, stentin çıkarılması ve ağır aktivitelere dönüş açısından ise dört ile altı hafta sürer. Hasta genellikle ameliyatın ertesi günü yürümeye ve sıvı gıdalarla beslenmeye başlar. Uç uca birleştirme yapılan hastalarda idrar sondası çoğu zaman bir ya da iki gün sonra çekilir.

Kanalın mesaneye bağlandığı hastalarda ise mesane dikişinin iyileşmesi için sonda daha uzun süre bırakılabilir. Ameliyat bölgesindeki dren, gelen sıvının azaldığı ve idrar kaçağı bulgusu olmadığı görüldüğünde çıkarılır.

Hastanede kalış süresi sorunsuz seyreden ameliyatlarda genellikle birkaç gündür. Taburculuktan sonraki ilk günlerde kesi yerlerinde hafif ağrı ve yorgunluk hissedilebilir. Masa başı çalışan kişiler çoğu zaman bir ile iki hafta içinde işlerine dönebilir. Stent çıkarılana kadar ağır yük kaldırma, zorlayıcı egzersiz ve uzun süreli sarsıntılı yolculuklardan kaçınılması önerilir. Bağırsak parçası kullanılan hastalarda bağırsakların normal çalışmaya başlaması daha uzun sürebilir ve iyileşme süreci buna göre uzar.

Ağız içinden yama alınan hastalarda ağızdaki yara yeri birkaç gün hassas olabilir ve bu dönemde yumuşak gıdalar tercih edilir. Böbrekteki şişliğin azalması ve böbrek işlevindeki düzelme ise aylar içinde yapılan kontrollerle izlenir.

Üreter Onarım Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Üreter onarım ameliyatının riskleri arasında şunlar yer alır:

• dikiş hattından idrar kaçağı,
• stente bağlı şikâyetler,
• idrar yolu enfeksiyonu,
• kanama,
• bağırsak ve damar yaralanması,
• darlığın yeniden gelişmesi,
• idrarın mesaneden böbreğe geri kaçması,
• açık ameliyata geçiş gereksinimi.

Ameliyattan sonraki ilk günlerde yeni dikiş hattından idrar sızabilir ve bu durum drenin daha uzun süre kalmasına neden olabilir. İdrar kaçağı çoğu zaman stent ve dren yerinde kaldığı sürece kendiliğinden kapanır. Stent takılı olduğu süre boyunca sık idrara çıkma, yan ağrısı ve idrarda kan gibi şikâyetler görülebilir.

Stentin varlığı idrar yolu enfeksiyonu riskini artırabileceği için ateş gelişen hastaların değerlendirilmesi gerekir. İdrar kanalı büyük damarlara ve bağırsaklara yakın seyrettiği için bu yapılar nadiren etkilenebilir. Özellikle daha önce ameliyat geçirmiş ya da ışın tedavisi almış hastalarda yapışıklıklar bu riski artırır. Dikiş bölgesinde yeniden yara dokusu gelişerek darlık tekrarlayabilir ve bu durum ışın tedavisi sonrası dokularda daha sık görülür. Kanalın mesaneye bağlandığı hastalarda idrarın mesaneden böbreğe geri kaçması görülebilir, ancak erişkinlerde bu durum çoğu zaman belirgin bir soruna yol açmaz.

Mesaneye yapılan onarımlarda ilk haftalarda sık idrara çıkma ve idrar sıkışması hissedilebilir. Bağırsak parçası kullanılan hastalarda idrarda sümüksü madde görülmesi ve kanda tuz dengesinde değişiklikler olabilir. Yoğun yapışıklık ya da kontrol edilemeyen kanama durumunda robotik yöntemden açık ameliyata geçilebilir. Bu risklerin erken fark edilmesi için ameliyat sonrası kontrollerin düzenli olarak yapılması önemlidir.

Üreter Onarım Ameliyatı Sonrası Takip Nasıl Yapılır?

Üreter onarım ameliyatı sonrası takip, stentin çıkarılmasından birkaç hafta sonra ultrason ile başlayan, ilerleyen aylarda böbrek sintigrafisi ve gerektiğinde kontrastlı görüntüleme ile böbreğin boşalma durumunun ve işlevinin değerlendirildiği düzenli kontroller şeklinde yapılır. Ameliyattan sonraki ilk önemli adım, dikiş hattının iyileşmesini sağlayan Double-J kateter ile ilgili süreçtir. Stentin belirtilen tarihte çıkarılması ve çıkarıldıktan sonra hastanın şikâyetlerinin izlenmesi gerekir.

Stent çıkarıldıktan birkaç hafta sonra yapılan ultrasonda böbrekteki şişliğin azalıp azalmadığı değerlendirilir. Uzun süredir genişlemiş olan böbrek ve idrar kanalı, başarılı bir onarımdan sonra bile tamamen normal boyutlarına dönmeyebilir.

Bu nedenle ameliyattan birkaç ay sonra yapılan dinamik böbrek sintigrafisiyle idrarın böbrekten ne kadar iyi boşaldığı ve böbrek işlevi ölçülür. Onarım bölgesinin yapısını ve idrar akışını ayrıntılı olarak görmek gerektiğinde kontrastlı üriner tomografi yapılabilir. Yan ağrısının geri dönmesi, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ya da böbrekteki şişliğin artması, darlığın yeniden geliştiğini düşündürebilir. Bu durumda kontroller beklenmeden görüntüleme yöntemleriyle ayrıntılı değerlendirme yapılır.

Işın tedavisi sonrası onarılan darlıklarda yıllar sonra bile yeni darlık gelişebileceği için bu hastalar daha uzun süre izlenir. Bağırsak parçası kullanılan hastalarda kan tuzları ve böbrek değerleri de düzenli olarak kontrol edilir. Kontroller ilk yıl daha sık, sonraki yıllarda sonuçlar olumluysa daha seyrek aralıklarla sürdürülür.