Üretra Onarım Ameliyatı (Üretroplasti)

Üretra onarım ameliyatı, idrar kanalında gelişen darlığın açık cerrahiyle kalıcı olarak düzeltildiği ve darlıklı bölgenin çıkarıldığı ya da sağlıklı dokuyla genişletildiği bir ameliyattır. Genişletme ve kapalı yöntemle yapılan kesi gibi işlemlerden sonra tekrarlayan, uzun ya da karmaşık darlıklarda en kalıcı çözüm olarak kabul edilir. Ameliyatın türü, darlığın yerine ve uzunluğuna göre belirlenir ve uzun darlıklarda çoğunlukla ağız içinden alınan doku kullanılır.

Bu yazıda üretra onarım ameliyatının kimlere yapıldığını, nasıl uygulandığını, iç kesiden farkını, yama dokusunun ne zaman ve neden kullanıldığını, sonda ve iyileşme sürecini ve ameliyatın risklerini ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Üretroplasti Nedir?

Üretroplasti, idrar kanalındaki darlığın açık bir ameliyatla onarılarak idrar kanalının normal genişliğine kavuşturulmasıdır. Bu ameliyat halk arasında üretroplasti ya da idrar kanalı darlığı ameliyatı olarak da bilinir. İdrar kanalı darlığı, kanal duvarında gelişen sert ve esnekliğini kaybetmiş yara dokusundan kaynaklanır. Kapalı yöntemler bu yara dokusunu keserek ya da genişleterek geçici olarak açar, ancak yara dokusunun kendisi yerinde kalır.

Üretroplastide ise yara dokusu ya tamamen çıkarılır ya da darlık bölgesi sağlıklı bir dokuyla genişletilerek kanal yeniden yapılandırılır. Bu nedenle üretroplasti, darlığın nedenine yönelik kalıcı bir çözüm sunar.

Üretroplasti, darlığın özelliklerine göre farklı tekniklerle uygulanan bir ameliyat grubunun genel adıdır. Kısa darlıklarda darlıklı bölüm çıkarılarak kanalın sağlam uçları birbirine dikilir. Uzun darlıklarda ise kanal boylamasına açılır ve darlık bölgesine yama şeklinde sağlıklı bir doku dikilerek kanal genişletilir. Çok ağır hasar görmüş kanallarda ameliyat iki aşamada yapılabilir. Leğen kemiği kırığı sonrası kopmuş ya da tamamen kapanmış arka bölüm darlıklarında ise yara dokusu çıkarılarak kanalın iki ucu yeniden birleştirilir.

Üretroplasti, idrar kanalı cerrahisi konusunda deneyim gerektiren bir ameliyattır. Ameliyatın başarısı, darlığın özelliklerinin ameliyat öncesinde doğru belirlenmesine ve uygun tekniğin seçilmesine bağlıdır.

Üretroplasti Ameliyatı Kimlere Yapılır?

Üretroplasti ameliyatı, kapalı yöntemlerle kalıcı sonuç alınması beklenmeyen üretra darlığı olan hastalara yapılır. Genişletme ya da kapalı yöntemle yapılan kesi işlemlerinden sonra darlığı tekrarlayan hastalar, bu ameliyatın en sık uygulandığı gruptur. Özellikle kapalı yöntemle yapılan kesinin iki kez başarısız olduğu hastalarda tekrar kesi yapılması yerine üretroplasti önerilir. Uzun darlıklar, idrar kanalının birden fazla noktasında bulunan darlıklar ve penis içindeki kanalda yer alan darlıklar da üretroplasti gerektiren durumlar arasındadır.

Bu tür darlıklarda kapalı yöntemlerin başarısı düşüktür ve tekrarlayan işlemler yara dokusunu artırabilir. Sık aralıklarla genişletme yaptırmak zorunda kalan hastalar da kalıcı çözüm için bu ameliyattan yarar görebilir.

Üretroplasti ameliyatı bazı özel durumlarda ilk tedavi seçeneği olarak da uygulanır. Leğen kemiği kırığı sonrasında idrar kanalının arka bölümünün koptuğu ya da tamamen kapandığı hastalarda kapalı yöntemler genellikle etkili olmaz. Bu hastalar çoğunlukla bir süre kasık üstünden yerleştirilen sonda ile izlenir ve ardından onarım ameliyatı planlanır. Penis ucunu etkileyen kronik bir deri hastalığına bağlı darlıklar da kapalı yöntemlere yanıt vermediği için sıklıkla onarım ameliyatı gerektirir.

Genç ve kalıcı bir çözüm isteyen hastalarda, darlığın özelliklerine göre ilk seçenek olarak üretroplasti değerlendirilebilir. Ameliyat öncesinde darlığın yeri, uzunluğu ve sayısı idrar kanalı filmleri ve gerektiğinde kamera ile yapılan incelemelerle ayrıntılı olarak belirlenir. Hastanın genel sağlık durumu da ameliyat kararında göz önünde bulundurulur.

Üretroplasti Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Üretra onarım ameliyatı nasıl yapılır sorusunun yanıtı, darlık bölgesine ulaşılarak darlıklı dokunun çıkarılması ya da darlığın sağlıklı bir dokuyla genişletilmesi ve kanalın bir sonda üzerinde yeniden dikilmesidir. Ameliyat genellikle genel anestezi ya da belden uyuşturma altında yapılır. Darlığın yerine göre hasta sırtüstü ya da bacakları yukarıda olacak şekilde yatırılır. Penisin kök bölümündeki ve arka bölümdeki darlıklara skrotum ile makat arasındaki bölgeden yapılan bir kesiyle ulaşılır.

Penis içindeki darlıklarda ise penisin alt yüzünden yapılan bir kesi kullanılabilir. İdrar kanalı çevre dokulardan dikkatle ayrılır ve darlığın sınırları belirlenir.

Üretroplasti ameliyatında darlığın sınırları belirlendikten sonra darlığın uzunluğuna göre uygun teknik uygulanır. Kısa darlıklarda darlıklı bölüm tamamen çıkarılır ve kanalın sağlam uçları gerginlik oluşturmayacak şekilde birbirine dikilir. Uzun darlıklarda kanal darlık boyunca açılır ve bu açıklığa yama dokusu dikilerek kanal genişletilir. Yama olarak ağız içi dokusu kullanılacaksa bu doku aynı ameliyat sırasında yanağın iç yüzünden alınır.

Kanal, iyileşme süresince yerinde kalacak bir sonda üzerinde yeniden oluşturulur. Ameliyat bölgesinde birikebilecek kan ve sıvının boşaltılması için ince bir dren yerleştirilebilir. Bazı hastalarda idrarın mesaneden ayrıca boşaltılması için kasık üstünden de bir sonda yerleştirilir.

Üretroplasti ile İç Kesi Arasındaki Fark Nedir?

Üretroplasti ile iç kesi arasındaki temel fark, iç kesinin darlıktaki yara dokusunu kapalı yöntemle keserek açması, üretroplastinin ise yara dokusunu çıkarması ya da darlığı sağlıklı dokuyla genişleterek kanalı yeniden yapılandırmasıdır. İç kesi, idrar kanalından ilerletilen ince bir kamera sistemiyle cilt kesisi yapılmadan uygulanır. Bu işlem kısa sürer, sonda birkaç gün yerinde kalır ve hasta kısa sürede günlük yaşamına döner.

Ancak kesilen bölge iyileşirken yeniden yara dokusu oluşabilir ve darlık tekrarlayabilir. Özellikle uzun darlıklarda ve daha önce kesi yapılmış darlıklarda tekrarlama olasılığı belirgin şekilde yüksektir. Tekrarlayan kesiler yara dokusunu artırarak darlığın uzamasına da yol açabilir.

Üretroplasti ise açık bir ameliyat olduğu için daha uzun sürer, sonda daha uzun süre yerinde kalır ve iyileşme süreci daha uzundur. Buna karşın yara dokusu ortadan kaldırıldığı ya da darlık sağlıklı dokuyla genişletildiği için sonuçları çok daha kalıcıdır. Kısa ve ilk kez tedavi edilecek darlıklarda iç kesi uygun bir ilk seçenek olabilir. Uzun, çok sayıda, penis içinde yer alan ya da tekrarlayan darlıklarda ise üretroplasti tercih edilir.

İki yöntem arasındaki seçim, darlığın özellikleri, hastanın daha önce geçirdiği işlemler ve beklentileri göz önünde bulundurularak yapılır. Uygun olmayan hastalarda tekrar tekrar iç kesi yapılması, sonraki onarım ameliyatını da zorlaştırabilir. Bu nedenle tedavi seçimi, tüm seçenekler hastayla ayrıntılı olarak konuşulduktan sonra birlikte yapılır.

Üretroplastide Yama (Greft) Ne Zaman Kullanılır?

Üretroplastide yama, darlığın uzunluğu nedeniyle darlıklı bölümün çıkarılıp kanal uçlarının birbirine doğrudan dikilmesinin mümkün olmadığı durumlarda kullanılır. Kısa darlıklarda darlıklı bölüm çıkarıldığında kanalın uçları gerginlik oluşmadan birbirine yaklaştırılabilir. Darlık uzun olduğunda ise çıkarılan bölüm fazla uzun olacağı için uçlar ancak gerilerek birleştirilebilir. Bu gerginlik sertleşme sırasında penisin aşağı doğru eğilmesine, penis boyunun kısalmasına ve dikiş yerinin açılmasına yol açabilir. Bu nedenle uzun darlıklarda kanal çıkarılmaz, boylamasına açılarak darlık bölgesine yama dokusu eklenir. Yama sayesinde kanalın boyu korunurken çapı genişletilir.

Üretroplastide yama, darlığın uzunluğu dışındaki bazı durumlarda da tercih edilir. Penis içindeki kanalda yer alan darlıklarda kanalın çıkarılıp uçlarının birleştirilmesi penis eğriliğine yol açabileceği için genellikle yama kullanılır. Penis ucunu etkileyen deri hastalığına bağlı uzun darlıklarda da hastalıklı dokuyla temas etmeyecek sağlıklı bir yama gerekir. İdrar kanalının birden fazla noktasında darlık bulunan hastalarda yama ile daha uzun bir bölüm onarılabilir. Kanalın çok ağır hasar gördüğü bazı hastalarda ise yama önce kanalın yatağına yerleştirilir ve kanal birkaç ay sonra yapılan ikinci bir ameliyatla tüp hâline getirilir.

Yama olarak en sık ağız içi dokusu kullanılır, ancak bazı hastalarda dil altı dokusu ya da penis derisi de tercih edilebilir. Yama kullanılıp kullanılmayacağı ve yamanın türü, ameliyat öncesi incelemeler ve ameliyat sırasında görülen bulgulara göre belirlenir.

Üretroplastide Ağız İçi Doku Neden Tercih Edilir?

Üretroplastide ağız içi doku, idrarla sürekli temas edecek bir ortama iyi uyum sağlayan bir doku olduğu için tercih edilir. Yanağın iç yüzünü kaplayan doku, doğal olarak sürekli nemli bir ortamda bulunmaya alışkındır. Bu özellik, dokunun idrar kanalı içinde idrarla temas ettiğinde yapısını korumasını sağlar. Ağız içi dokusunun yüzey tabakası kalın ve dayanıklıdır, bu da dokunun zamanla daralmasını ve bozulmasını önler.

Doku altında zengin bir damar ağı bulunduğu için yerleştirildiği bölgede yeni damarlarla hızla beslenir ve tutunur. Ayrıca ağız içi dokusunda kıl bulunmaması, idrar kanalında taş ve enfeksiyon oluşumu riskini azaltır.

Üretroplastide ağız içi dokunun tercih edilmesinin pratik avantajları da vardır. Doku, ameliyat sırasında aynı anestezi altında yanağın iç yüzünden kolayca alınabilir. Alınan bölgede dışarıdan görünen herhangi bir yara izi oluşmaz. Dokunun alındığı yer ya eriyen dikişlerle kapatılır ya da kendiliğinden iyileşmeye bırakılır ve iyileşme genellikle birkaç hafta içinde tamamlanır. Ameliyattan sonraki ilk günlerde ağız içinde şişlik, ağrı, ağzı açmakta güçlük ve yanakta geçici uyuşukluk görülebilir.

Bu dönemde soğuk uygulama, düzenli gargara ve yumuşak besinlerle beslenme iyileşmeyi kolaylaştırır. Hastaların büyük çoğunluğu birkaç gün içinde rahatça konuşup yemek yiyebilir. Ağız içi dokunun yeterli olmadığı ya da alınamadığı durumlarda dil altı dokusu gibi diğer seçenekler değerlendirilir.

Üretroplasti Ameliyatı Kaç Saat Sürer?

Üretroplasti ameliyatı, darlığın yerine, uzunluğuna ve uygulanan tekniğe göre genellikle iki ile dört saat arasında sürer. Kısa darlıklarda darlıklı bölümün çıkarılıp uçların birleştirildiği ameliyatlar daha kısa sürede tamamlanabilir. Yama kullanılan ameliyatlarda ağız içinden doku alınması ve bu dokunun hazırlanıp yerine dikilmesi süreyi uzatır. Leğen kemiği kırığı sonrası gelişen arka bölüm darlıklarının onarımı, bölgedeki yoğun yara dokusu nedeniyle en uzun süren ameliyatlar arasındadır.

Daha önce birden fazla işlem ya da ameliyat geçirmiş hastalarda dokuların ayrılması zorlaşabileceği için süre uzayabilir. Anestezi hazırlığı ve uyanma süreleri de toplam süreye eklenir.

Üretroplasti ameliyatının iki aşamada yapılması planlanan hastalarda her aşama ayrı bir ameliyat olarak gerçekleştirilir. İlk aşamada darlıklı kanal açılır ve yama dokusu kanalın yatağına yerleştirilir. Bu aşamadan sonra yamanın tam olarak yerleşmesi için genellikle birkaç ay beklenir. İkinci aşamada ise yama ile güçlendirilmiş bölge tüp hâline getirilerek idrar kanalı yeniden oluşturulur. İki aşamalı ameliyatlar, çok ağır hasar görmüş kanallarda ve deri hastalığına bağlı yaygın darlıklarda daha güvenli sonuçlar sağlar.

Ameliyatın yaklaşık ne kadar süreceği ve kaç aşamada yapılacağı, ameliyat öncesinde hastaya ayrıntılı olarak açıklanır. Ameliyat süresinin uzun olması, hastanın uzun süre aynı pozisyonda kalmasını gerektirdiği için pozisyona bağlı sorunları önlemek amacıyla gerekli önlemler alınır.

Üretroplasti Sonrası Sonda Kaç Gün Kalır?

Üretroplasti sonrası sonda, onarılan idrar kanalının iyileşmesi için çoğunlukla iki ile üç hafta yerinde kalır. Sonda, dikilen kanalın iyileşme süresince açık kalmasını ve idrarın dikiş hattına temas etmeden mesaneden dışarı akmasını sağlar. Kısa darlıklarda uçların birleştirildiği ameliyatlarda sonda daha kısa süre kalabilirken, yama kullanılan ameliyatlarda daha uzun süre kalması gerekebilir. Kasık üstünden de sonda takılan hastalarda bu sonda, idrar kanalından geçen sonda çıkarıldıktan sonra bir süre daha yerinde bırakılabilir.

Sondanın ne kadar kalacağına, ameliyatın türüne ve iyileşme sürecine göre hekim karar verir. Hasta bu süre boyunca sonda ile evinde günlük yaşamını sürdürebilir.

Üretroplasti sonrası sonda çıkarılmadan önce idrar kanalının iyileşip iyileşmediği kontrol edilir. Bu amaçla sonda çıkarılırken ya da çıkarılmadan hemen önce idrar kanalına kontrast madde verilerek film çekilir. Bu filmde dikiş hattından idrar sızıntısı olup olmadığına bakılır. Sızıntı görülmezse sonda çıkarılır ve hastanın rahatça idrar yapıp yapamadığı gözlenir. Sızıntı saptanırsa sonda bir süre daha yerinde bırakılır ve kontrol filmi daha sonra tekrarlanır.

Sonda takılıyken sonda çevresinin temiz tutulması, torbanın mesane seviyesinin altında bulunması ve bol sıvı tüketilmesi önemlidir. Sonda takılıyken mesane spazmına bağlı kasılmalar ve penis ucunda hassasiyet görülebilir ve bu şikâyetler hekimin önerdiği ilaçlarla hafifletilir.

Üretroplasti Sonrası İyileşme Ne Kadar Sürer?

Üretroplasti sonrası iyileşme, hastaların büyük bölümünde birkaç hafta içinde günlük yaşama dönmeyi sağlayacak şekilde ilerler ve tam iyileşme birkaç ay sürebilir. Ameliyattan sonra hastalar genellikle bir ile birkaç gün hastanede kalır. İlk günlerde ameliyat bölgesinde şişlik, morarma ve ağrı görülebilir ve bu şikâyetler ağrı kesicilerle kontrol altına alınır. Skrotum ile makat arasındaki kesi bölgesine baskı yapmamak için yumuşak ya da ortası boş bir minder üzerinde oturulması önerilir.

Masa başı çalışan hastalar genellikle bir iki hafta içinde işlerine dönebilir. Ağır fiziksel iş yapan hastaların ise işe dönüşü daha uzun sürebilir.

Üretroplasti sonrası iyileşme döneminde ameliyat bölgesinin korunması için bazı kısıtlamalara uyulması gerekir. Bisiklet, motosiklet ve ata binme gibi perine bölgesine doğrudan baskı yapan etkinliklerden birkaç hafta süreyle kaçınılmalıdır. Ağır kaldırma ve yoğun egzersizlere de genellikle dört ile altı hafta ara verilmesi önerilir. Cinsel ilişkiye sonda çıkarıldıktan sonra birkaç hafta beklenerek, hekimin önerisiyle başlanabilir. Sonda çıkarıldıktan sonraki ilk kontrollerde idrar akım testi yapılarak akımın ne ölçüde düzeldiği değerlendirilir.

İlk yıl içinde birkaç kez yapılan kontroller, ardından yıllık kontrollerle sürdürülür. Darlığın tekrarlayıp tekrarlamadığı, bu uzun süreli kontrollerle erken dönemde fark edilir.

Üretroplasti Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Üretroplasti ameliyatının riskleri arasında şunlar yer alır:

• her ameliyatta görülebilen kanama,
• enfeksiyon,
• yara yerinin açılması gibi sorunlar.

Ameliyat bölgesinde şişlik ve morarma çoğu hastada görülür ve genellikle kendiliğinden geçer. Nadiren dikiş hattından idrar sızabilir ve bu durum sondanın daha uzun süre kalmasını gerektirir. Çok nadir olarak idrar kanalından cilde açılan bir kanal gelişebilir ve ek bir onarım gerekebilir.

Ağız içinden doku alınan hastalarda ağız içinde ağrı, şişlik, uyuşukluk ve ağzı açmada geçici güçlük görülebilir. Uzun süre aynı pozisyonda kalmaya bağlı olarak bacaklarda geçici uyuşukluk ya da güçsüzlük nadiren ortaya çıkabilir.

Üretroplasti ameliyatının en önemli uzun dönem riski darlığın tekrarlamasıdır ve bu durum çoğunlukla ameliyattan sonraki ilk yıllarda ortaya çıkar. Kontrollerde akım testinde bozulma saptanan hastalarda idrar kanalı filmi ile darlığın yeri ve uzunluğu yeniden değerlendirilir. Tekrarlayan darlık kısa bir halka şeklindeyse üretrada iç kesi ile çoğu zaman başarıyla açılabilir. Daha uzun tekrarlamalarda ise yeniden onarım ameliyatı gerekebilir.

Bazı hastalarda boşalmanın gücünde azalma, işeme sonrası damlama ve sertleşmede geçici değişiklikler görülebilir. Uçların birleştirildiği uzun onarımlarda penis eğriliği ya da kısalması gelişebilir ve bu risk uygun tekniğin seçilmesiyle azaltılır. Tüm bu riskler ve hastaya özel durumlar, ameliyat kararı verilmeden önce ayrıntılı olarak konuşulur.