Şok Dalga Tedavisi (Düşük Yoğunluklu Ekstrakorporeal Şok Dalga Tedavisi)

Şok dalga tedavisi, düşük yoğunluklu ses dalgalarının özel bir başlık yardımıyla penisin sertleşme dokularına uygulanarak penisteki damar yapısının ve kan akımının iyileştirilmesinin amaçlandığı bir tedavi yöntemidir. Kısaca ESWT olarak bilinen bu yöntem, özellikle damar kaynaklı hafif ve orta derecedeki sertleşme sorunlarında kullanılır. Uygulama kesi, iğne ya da anestezi gerektirmez ve hasta her seanstan sonra hemen günlük yaşamına dönebilir.

Bu yazıda şok dalga tedavisinin ne olduğunu, kimlere uygulandığını, nasıl yapıldığını, şok dalgasının damar yapısına nasıl etki ettiğini, kaç seans sürdüğünü, ağrılı olup olmadığını, etkisinin ne zaman görüldüğünü, kimlere uygun olmadığını, risklerini ve tedavi sonrası takibin nasıl yapıldığını ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Şok Dalga Tedavisi (ESWT) Nedir?

Şok dalga tedavisi (ESWT), vücut dışında özel bir cihazda üretilen düşük enerjili ses dalgalarının penisin sertleşme dokularına belirli noktalardan uygulandığı ve bu dalgaların dokuda yeni damar oluşumunu ve kan akımını uyarmasının hedeflendiği bir tedavi yöntemidir. Sağlıklı bir sertleşme için penise yeterli miktarda kanın hızla dolması ve bu kanın penis içinde tutulması gerekir. Damar sertliği, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve sigara kullanımı gibi etkenler penisteki küçük damarlara zarar vererek kan akımını azaltabilir. Kan akımının azalması, zamanla sertleşmenin zayıflamasına ve sürdürülememesine yol açar.

Şok dalga tedavisinde amaç, penis dokusunda yeni küçük damarların oluşmasını ve mevcut damarların daha iyi çalışmasını sağlayarak bu soruna kaynağından yaklaşmaktır. Ağızdan alınan sertleştirici ilaçlar yalnızca kullanıldıkları dönemde etki gösterirken şok dalga tedavisi dokunun kendisinde bir iyileşme sağlamayı hedefler. Bu yöntemde kullanılan ses dalgaları, böbrek taşı kırmada kullanılan dalgalardan çok daha düşük enerjilidir ve dokuya zarar vermeyecek düzeydedir. Uygulama muayenehane koşullarında yapılır ve herhangi bir hazırlık gerektirmez. Şok dalga tedavisi, sertleşme sorunu dışında penis eğriliğinin ağrılı döneminde ve kronik leğen bölgesi ağrısında da kullanılabilir.

Bu tedavinin etkinliğine yönelik bilimsel çalışmalar sürmekte olup olumlu sonuçlar daha çok uygun seçilmiş hastalarda görülmektedir. Tedavi kararı, sertleşme sorununun nedeni ve derecesi ayrıntılı olarak değerlendirildikten sonra verilir. Şok dalga tedavisi, sertleşme sorununun diğer tedavileriyle birlikte uygulanabilen tamamlayıcı bir seçenek olarak da kullanılır.

Şok Dalga Tedavisi Kimlere Uygulanır?

Şok dalga tedavisi, çoğunlukla damar kaynaklı hafif ya da orta derecede sertleşme sorunu olan, ağızdan alınan ilaçlara kısmi yanıt veren ya da ilaçlara bağımlı kalmak istemeyen erkeklere uygulanır. Sertleşme sorunu olan erkeklerde bu yöntemin etkinliği, sorunun nedeni ve şiddetiyle yakından ilişkilidir. Penisteki küçük damarların işlevinin bozulmasına bağlı gelişen sertleşme sorunlarında tedaviye yanıt olasılığı daha yüksektir. Şeker hastalığı, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve uzun süreli sigara kullanımına bağlı damar hasarı olan erkekler bu yöntemin uygulandığı başlıca gruplardandır.

Ağızdan alınan sertleştirici ilaçlardan yeterli fayda göremeyen bazı erkeklerde şok dalga tedavisi ilaçların etkisini artırabilir. Sertleştirici ilaçları her ilişki öncesinde kullanmak istemeyen erkekler de bu yöntemi tercih edebilir. Bazı kalp ilaçlarını kullandığı için sertleştirici ilaç alması uygun olmayan erkeklerde de şok dalga tedavisi bir seçenek olabilir. İleri derecede sertleşme sorunu olan ve hiçbir ilaca yanıt vermeyen erkeklerde bu yöntemin tek başına yeterli olma olasılığı düşüktür. Prostat kanseri ameliyatı sonrası sinir hasarına bağlı gelişen sertleşme sorunlarında da etkisi sınırlı olabilir.

Sertleşme sorunu ağırlıklı olarak ruhsal nedenlere bağlı olan erkeklerde ise önce psikolojik destek önerilir. Penis eğriliği hastalığının ağrılı döneminde sertleşme sırasındaki ağrıyı azaltmak amacıyla da şok dalga tedavisi uygulanabilir. Tedavi öncesinde sertleşme sorununun nedeni öykü, muayene ve gerekli testlerle ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Şok Dalga Tedavisi Nasıl Uygulanır?

Şok dalga tedavisi, hasta sırtüstü yatarken penis ve penis kökü bölgesine iletken bir jel sürülmesi ve cihazın başlığının penis gövdesinin farklı noktalarına ve penis kökündeki sertleşme dokusu uzantılarına sırasıyla yerleştirilerek belirli sayıda düşük enerjili ses dalgasının uygulanması şeklinde yapılır. Şok dalga tedavisi nasıl yapılır sorusunun cevabı, işlemin herhangi bir kesi, iğne ya da anestezi olmadan muayenehane koşullarında kısa sürede tamamlanmasıdır. Tedavi öncesinde özel bir hazırlık yapılması, aç kalınması ya da kullanılan ilaçların kesilmesi genellikle gerekmez.

Hasta işlem masasına sırtüstü uzanır ve penis uygulama yapılabilecek şekilde konumlandırılır. Ses dalgalarının dokuya kayıpsız iletilmesi için başlığın temas edeceği bölgelere jel sürülür. Cihazın başlığı önce penis gövdesinin bir yanına yerleştirilir ve belirlenen sayıda dalga uygulanır. Ardından başlık penis gövdesinin diğer noktalarına sırasıyla taşınarak işlem tekrarlanır. Sertleşme dokularının penis kökünde, apış arası bölgesinde devam eden uzantılarına da dalgalar uygulanır. Uygulama sırasında hasta hafif bir titreşim, tıkırtı sesi ve bölgesel batma hissi duyabilir. Her seans genellikle on beş ile yirmi dakika arasında sürer.

Seans sonunda jel temizlenir ve hasta hemen günlük yaşamına dönebilir. Tedavi süresince kullanılan sertleştirici ilaçlara hekimin önerisi doğrultusunda devam edilebilir. Seansların belirli aralıklarla düzenli olarak yapılması, tedavinin etkinliği açısından önemlidir.

Şok Dalgası Damar Yapısına Nasıl Etki Eder?

Şok dalgası damar yapısına, dokuda oluşturduğu hafif mekanik uyarıyla hücrelerden damar büyümesini ve damar genişlemesini sağlayan maddelerin salınmasını tetikleyerek yeni küçük damarların oluşmasına ve mevcut damarların işlevinin iyileşmesine katkıda bulunarak etki eder. Ses dalgaları dokudan geçerken hücrelerde çok küçük ölçekte bir basınç ve gerilme etkisi oluşturur. Bu mekanik uyarı, hücrelerin bir tür onarım yanıtı başlatmasına neden olur.

Uyarılan hücrelerden damar büyüme faktörleri adı verilen maddeler salınır ve bu maddeler yeni kılcal damarların oluşmasını destekler. Dalgalar ayrıca damar iç yüzeyini döşeyen hücrelerden azot oksit gibi damar genişletici maddelerin salınımını artırabilir.

Damar iç yüzeyinin daha iyi çalışması, sertleşme sırasında penise gelen kan akımının artmasına yardımcı olur. Yeni oluşan küçük damarlar, sertleşme dokusunun daha iyi beslenmesini ve daha hızlı kanla dolmasını sağlayabilir. Şok dalgalarının sertleşme dokusundaki kas hücrelerinin yenilenmesine ve dokudaki bazı öncül hücrelerin uyarılmasına da katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Bu etkilerin bir kısmı hayvan ve laboratuvar çalışmalarında gösterilmiş olup insanlarda araştırılmaya devam etmektedir. Damar yapısındaki bu değişiklikler zaman içinde geliştiği için tedavinin etkisi de hemen değil, haftalar ve aylar içinde ortaya çıkar.

Etkinin gelişmesi için dokuda hâlâ canlı ve yanıt verebilecek damar ve kas yapısının bulunması gerekir. Bu nedenle damar hasarı çok ilerlemiş erkeklerde tedaviye yanıt sınırlı kalabilir. Penis eğriliğinde ise şok dalgalarının sertleşme sırasındaki ağrıyı azalttığı, ancak eğriliği belirgin şekilde düzeltmediği bilinmektedir.

Şok Dalga Tedavisi Kaç Seans Sürer?

Şok dalga tedavisi, çoğu uygulama planında haftada bir ya da iki seans olacak şekilde toplam dört ile altı seans sürer ve bazı hastalarda seans sayısı on iki seansa kadar artırılabilir. Seans sayısı ve aralığı, sertleşme sorununun derecesine, hastanın genel durumuna ve kullanılan uygulama planına göre belirlenir. Hafif sertleşme sorunu olan erkeklerde daha az sayıda seans yeterli olabilirken orta derecede sorunlarda seans sayısı artırılabilir. Seanslar genellikle birkaç hafta içine yayılarak düzenli aralıklarla yapılır. Seanslar arasında bırakılan süre, dokunun dalgalara verdiği yanıtın gelişmesine zaman tanır.

Her seans genellikle on beş ile yirmi dakika sürdüğü için toplam tedavi süresi günlük yaşamı fazla etkilemez. Planlanan seansların eksiksiz tamamlanması, tedaviden beklenen etkinin sağlanması açısından önemlidir. Seansların uzun aralıklarla ya da düzensiz yapılması etkinin azalmasına yol açabilir. Tedavi kürü tamamlandıktan sonra etkinin değerlendirilmesi için birkaç ay beklenir. Başlangıçta yanıt veren ancak zamanla etkisi azalan erkeklerde aylar sonra ikinci bir tedavi kürü uygulanabilir.

Penis eğriliğinin ağrılı döneminde uygulanan şok dalga tedavisinde seans sayısı ve planı farklı olabilir. Seans planı, tedavi öncesinde hastayla birlikte ayrıntılı olarak konuşulur.

Şok Dalga Tedavisi Ağrılı mıdır?

Şok dalga tedavisi ağrılı olarak nitelendirilmez ve çoğu erkek uygulama sırasında yalnızca hafif bir titreşim, batma ya da karıncalanma hissi tarif eder. Kullanılan ses dalgaları düşük enerjili olduğu için uygulama sırasında belirgin bir acı oluşmaz. Bu nedenle işlem öncesinde anestezi, uyuşturucu krem ya da ağrı kesici kullanılmasına gerek duyulmaz. Başlığın penis kökü ve apış arası bölgesine uygulandığı sırada bazı erkekler biraz daha belirgin bir rahatsızlık hissedebilir. Hissedilen rahatsızlığın düzeyi, kişinin hassasiyetine ve uygulanan noktaya göre değişir.

Uygulama sırasında rahatsızlık hissedilirse cihazın ayarları hastanın konforuna göre düzenlenebilir. Hastalar seans boyunca uyanık kalır ve hekimle iletişim kurabilir. Seans sonrasında uygulama bölgesinde kısa süreli hafif bir hassasiyet ya da kızarıklık görülebilir. Bu şikâyetler genellikle birkaç saat içinde kendiliğinden geçer. Uygulama sonrasında hasta araç kullanabilir ve işine dönebilir. Tedavi süresince penis ya da apış arası bölgesinde kalıcı bir ağrı gelişmesi beklenmez. Beklenmeyen şekilde uzun süren ağrı, belirgin morarma ya da idrarda kan fark edilirse hekime bilgi verilmelidir.

Şok Dalga Tedavisinin Etkisi Ne Zaman Görülür?

Şok dalga tedavisinin etkisi, damar yapısındaki değişikliklerin zaman içinde gelişmesi nedeniyle çoğu erkekte tedavi kürünün bitiminden bir ile üç ay sonra belirginleşir ve en belirgin iyileşme genellikle üçüncü ay civarında değerlendirilir. Bazı erkekler ilk birkaç seanstan sonra sabah sertleşmelerinde ya da sertliğin kalitesinde hafif bir iyileşme fark edebilir. Ancak tedavinin asıl etkisi, yeni damar oluşumu ve dokudaki onarım süreçleri tamamlandıkça ortaya çıkar. Bu nedenle tedavinin başarılı olup olmadığına son seanstan hemen sonra değil, birkaç ay sonra karar verilir.

Etkinin başlaması ve derecesi, sertleşme sorununun şiddetine, damar hasarının boyutuna ve kişinin genel sağlık durumuna göre farklılık gösterir. Tedaviye yanıt veren bazı erkeklerde sertleştirici ilaç ihtiyacı azalabilir ya da ilaçların etkisi artabilir. Tedavinin etkisinin ne kadar süre devam edeceği kişiden kişiye değişir. Bazı erkeklerde iyileşme uzun süre korunurken bazılarında zamanla azalabilir. Sigara, kontrolsüz şeker hastalığı ve yüksek tansiyon gibi damar hasarını ilerleten etkenlerin sürmesi, etkinin kısa sürmesine yol açabilir.

Bu risk etkenlerinin kontrol altına alınması, tedaviden elde edilen iyileşmenin korunmasına yardımcı olur. Etkisi azalan erkeklerde ikinci bir tedavi kürü değerlendirilebilir. Tedaviye yanıt alınamayan erkeklerde diğer tedavi seçenekleri konuşulur.

Şok Dalga Tedavisi Kimlere Uygun Değildir?

Şok dalga tedavisi, kanama bozukluğu olanlara, uygulama bölgesinde enfeksiyon ya da açık yara bulunanlara, penis ve leğen bölgesinde kanser tanısı olanlara, uygulama alanının yakınında kalp pili gibi elektronik cihaz taşıyanlara ve ileri derecede sertleşme sorunu nedeniyle bu yöntemden fayda görme olasılığı çok düşük olan erkeklere uygun değildir. Kanama bozukluğu olan erkeklerde dalgaların dokuda küçük kanamalara ve morarmaya yol açma olasılığı artabilir. Güçlü kan sulandırıcı ilaç kullanan erkeklerde tedavi kararı, kanama riski değerlendirilerek hekim tarafından verilir.

Penis ya da apış arası derisinde enfeksiyon, yara veya iltihap bulunan bölgelere dalga uygulanmaz. Penis, prostat ya da leğen bölgesinde aktif kanser bulunan erkeklerde uygulama bölgesindeki dokulara dalga verilmesi uygun kabul edilmez. Kalp pili ya da benzeri elektronik cihaz taşıyan erkeklerde cihazın uygulama bölgesiyle ilişkisi ilgili uzmanla birlikte değerlendirilir. Yakın zamanda penis bölgesinden ameliyat geçirmiş erkeklerde dokuların iyileşmesi beklenir. Hiçbir sertleştirici ilaca yanıt vermeyen ileri derecede sertleşme sorunu olan erkeklerde şok dalga tedavisinin tek başına yeterli olma olasılığı çok düşüktür.

Sinir hasarına bağlı sertleşme sorunlarında da bu yöntemin etkisi sınırlıdır. Sertleşme sorunu ağırlıklı olarak ruhsal nedenlere bağlı olan erkeklerde de öncelik psikolojik destektir. Şok dalga tedavisinden fayda görme olasılığı düşük olan erkeklere, beklentileri karşılayabilecek diğer tedavi seçenekleri anlatılır. Uygunluk kararı, tedavi öncesinde öykü, muayene ve gerekli testlerle verilir.

Şok Dalga Tedavisinin Riskleri Nelerdir?

Şok dalga tedavisinin riskleri oldukça sınırlıdır. Bunlar arasında şunlar yer alır:

• uygulama bölgesinde geçici kızarıklık,
• hassasiyet,
• küçük morarmalar,
• kısa süreli uyuşma hissi,
• nadiren idrarda hafif kan görülmesi.

Kullanılan ses dalgaları düşük enerjili olduğu için dokuda kalıcı hasar oluşturması beklenmez. Uygulama sonrasında penis derisinde görülebilen hafif kızarıklık genellikle birkaç saat içinde kaybolur. Bazı erkeklerde dalgaların uygulandığı noktalarda küçük morarmalar oluşabilir ve bu morarmalar birkaç gün içinde geçer. Kısa süreli uyuşma ya da karıncalanma hissi de uygulama sonrasında görülebilir ve kendiliğinden düzelir.

Dalgaların penis kökü ve apış arası bölgesine uygulanması, nadiren idrar kanalında hafif tahrişe ve idrarda kısa süreli kan görülmesine yol açabilir. Kanama bozukluğu olan ya da kan sulandırıcı kullanan erkeklerde morarma riski daha yüksek olabilir. Bilimsel çalışmalarda şok dalga tedavisine bağlı ciddi bir yan etki bildirilmemiştir. Tedavinin en önemli sınırlılığı, her erkekte aynı düzeyde etkili olmaması ve bazı erkeklerde beklenen iyileşmenin sağlanamamasıdır.

Etkinliğin uzun dönemde ne kadar süreceği konusundaki araştırmalar da devam etmektedir. Bu nedenle tedavi öncesinde beklentilerin gerçekçi bir şekilde konuşulması önemlidir. Uygulama sonrasında belirgin ağrı, yaygın morarma ya da idrarda devam eden kan görülürse hekime başvurulmalıdır.

Şok Dalga Tedavisi Sonrası Takip Nasıl Yapılır?

Şok dalga tedavisi sonrası takip, tedavi kürünün bitiminden yaklaşık bir ve üç ay sonra yapılan kontrollerde sertleşme kalitesinin sorgulanması, gerekli görülen hastalarda damar akımının ultrasonla değerlendirilmesi ve sertleşme sorununa yol açan risk etkenlerinin kontrol edilmesi şeklinde yapılır. İlk kontrolde hastanın sertleşme kalitesindeki değişim, sabah sertleşmeleri ve cinsel ilişkinin ne ölçüde sürdürülebildiği ayrıntılı olarak sorgulanır. Tedavi öncesinde doldurulan sertleşme sorgu formunun yeniden doldurulması, iyileşmenin nesnel olarak karşılaştırılmasını sağlar. Sertleştirici ilaç kullanan erkeklerde ilaç ihtiyacındaki değişim ve ilacın etkisi değerlendirilir.

Gerekli görülen erkeklerde penise gelen kan akımındaki değişimi değerlendirmek için penis doppler ultrason yapılabilir. Takip sırasında sigaranın bırakılması, kan şekeri, tansiyon ve kolesterolün kontrol altında tutulması ve düzenli egzersiz yapılması önemle vurgulanır. Bu yaşam tarzı değişiklikleri, tedaviden elde edilen iyileşmenin daha uzun süre korunmasına yardımcı olur. Tedaviye yanıt veren ancak zamanla etkisi azalan erkeklerde ikinci bir tedavi kürü planlanabilir. Tedaviye yeterli yanıt vermeyen erkeklerde ağızdan alınan ilaçların yeniden düzenlenmesi ya da penis içine uygulanan iğne tedavileri değerlendirilir.

Bu seçeneklerin tümüne yanıt vermeyen ileri derecede sertleşme sorunu olan erkeklerde kalıcı bir çözüm olarak penis protezi gündeme gelebilir. Takip süreci, hastanın beklentileri ve tedaviye verdiği yanıta göre kişiye özel olarak planlanır. Düzenli kontroller, sertleşme sorununun yanı sıra kalp ve damar sağlığının da izlenmesine olanak tanır.