Varikosel ameliyatı önerisinde ikinci görüşün hangi durumlarda anlamlı olduğunu, hangi belgelerin gözden geçirildiğini ve sürecin ne kadar zaman aldığını anlatıyorum.
Varikosel ameliyatı için ikinci görüş, ameliyat önerisinin dayandığı bulgular kişiye açıkça anlatılmadığında, sperm değerleri ile muayene bulguları arasında uyumsuzluk bulunduğunda ve daha önce yapılmış bir ameliyattan sonra şikâyet yeniden ortaya çıktığında alınır. İkinci görüş, ilk hekime duyulan güvensizliğin işareti değildir ve cerrahi kararların doğal bir parçasını oluşturur. Bu ameliyat acil bir girişim olmadığı için karar aşamasında birkaç günlük ek değerlendirme zaman kaybına yol açmaz. Ameliyat kararı yalnızca görüntüleme bulgusuna dayandırıldığında ikinci görüş özellikle anlamlı hâle gelir. Muayenede ele gelmeyen ve yalnızca ultrasonda görülen genişlemeler çoğu erkekte ameliyat gerektirmez. Sperm değerleri tamamen normal bulunan ve ağrısı olmayan bir erkeğe ameliyat önerilmesi de gözden geçirilmesi gereken bir durumdur.
Bu konuyu muayenehanede çok sık konuşurum, çünkü çocuk sahibi olmakta güçlük çeken çiftler genellikle kısa sürede karar vermek ister. Acele edilen kararlar bazen gereksiz bir ameliyata, bazen de gerçekten yararlı olacak bir girişimin ertelenmesine yol açar. İkinci görüşün amacı, kararın hangi bulgulara dayandığını netleştirmek ve eksik kalan değerlendirmeleri tamamlamaktır. Kararın doğru olduğu görüldüğünde kişi ameliyata çok daha rahat girer. Karar değiştiğinde ise gereksiz bir girişimden kaçınılmış olur. Bu yazıda ameliyat önerisinin hangi bulgulara dayanması gerektiğini, ikinci görüşte hangi tetkiklerin gözden geçirildiğini, ameliyat önerilmeyen kişide şikâyet sürdüğünde izlenecek yolu, tekrarlayan olgularda ikinci görüşün yerini ve sürecin ne kadar zaman aldığını anlatıyorum. Hastalığın tanımı, belirtileri ve derecelendirilmesi konusunda ayrıntı gerektiğinde testis toplardamarlarının genişlemesi konusundaki sayfa yol gösterir.
Varikosel Ameliyatı Önerisi Hangi Bulgulara Dayanmalıdır?
Varikosel ameliyatı önerisi, muayenede elle saptanan bir genişlemeye, bozulmuş sperm değerlerine, ilaçla geçmeyen testis ağrısına ya da ergenlik döneminde gelişen testis küçülmesine dayanmalıdır. Bu dört başlıktan en az biri bulunmadığında ameliyat kararı zemin bulmaz. Muayene, kararın en önemli basamağını oluşturur ve ayakta iken karın içi basıncı artırılarak yapılır. Elle saptanan genişleme derecelendirilir ve bu derecelendirme ameliyat kararında doğrudan rol oynar. Yalnızca ultrasonda ölçülen damar çapı tek başına ameliyat nedeni sayılmaz. Sperm testi, kararın ikinci dayanağını oluşturur ve tek bir testle yetinilmez. Sperm değerleri kişinin genel durumuna, geçirilen ateşli hastalıklara ve cinsel perhiz süresine göre belirgin biçimde değişir. Bu nedenle en az iki ayrı testin birkaç hafta arayla yapılması gerekir. Ağrı başlığında ise ağrının niteliği önemlidir. Gün boyunca ayakta kalmakla artan, akşama doğru belirginleşen ve yatınca hafifleyen künt ağrı varikoselle bağdaşır. Ani başlayan, keskin ve tek noktada duran ağrı ise başka nedenleri düşündürür. Ergenlik döneminde ise ameliyat kararı büyük ölçüde testis boyutlarının karşılaştırılmasına dayanır. Etkilenen taraftaki testisin belirgin biçimde küçük kalması ve bu farkın kontrollerde artması karar verdiren bulgudur.
Ameliyat önerisi verilirken kadın eşin değerlendirilmiş olması da beklenir. Çocuk sahibi olma güçlüğü çiftin ortak sorunudur ve yalnızca erkek tarafına odaklanan bir plan eksik kalır. Kadın eşin yaşı ilerlemişse zaman baskısı ortaya çıkar ve tedavi sıralaması buna göre kurulur. Bazı çiftlerde ameliyatla yardımcı üreme yöntemleri birlikte planlanır. Hormon değerlerinin bakılmış olması da kararın bir parçasını oluşturur. Testis işlevini gösteren hormonların belirgin biçimde bozuk bulunması, ameliyattan beklenen katkıyı değiştirir. Genetik değerlendirme gerektiren durumlar da atlanmamalıdır. Sperm hiç bulunmayan erkeklerde genetik incelemeler yapılmadan ameliyat kararı verilmesi doğru değildir. Kişinin geçirdiği kasık ameliyatları, testis yaralanmaları ve ateşli hastalıklar da öyküde sorgulanır. Sigara kullanımı, aşırı sıcak ortamda çalışma ve bazı ilaçların uzun süreli kullanımı sperm değerlerini bağımsız biçimde bozabilir. Bu etkenler düzeltilmeden yapılan bir ameliyat, beklenen katkıyı sağlamayabilir. Ameliyatın nasıl yapılacağı ve hangi yapıların korunacağı konusunda genişlemiş toplardamarların bağlandığı girişim hakkındaki sayfa ayrıntılı bilgi verir. Kişiye bu başlıkların anlatılmaması, ikinci görüş için tek başına yeterli bir nedendir. Kararın gerekçesini kendi cümleleriyle anlatamayan bir kişi, ameliyata hazır değildir. Bu nedenle görüşmenin sonunda kararın dayanağını kişiden kendi ağzından duymayı tercih ederim. Anlatımın eksik kaldığı yerler bu konuşmada kendiliğinden ortaya çıkar. Kişilerin bir bölümü ameliyatın çocuk sahibi olmayı doğrudan sağladığını düşünerek gelir. Böyle bir beklentinin düzeltilmesi de karar görüşmesinin bir parçasını oluşturur. Ameliyattan beklenen katkının sperm değerlerinde iyileşme ve ağrıda azalma olduğunun anlatılması gerekir.
Varikosel Ameliyatı İçin İkinci Görüşte Hangi Tetkikler Gözden Geçirilir?
Varikosel ameliyatı için ikinci görüşte gözden geçirilen tetkiklerin başında sperm testleri, testis ultrasonu raporu, hormon sonuçları ve varsa önceki ameliyat notu gelir. Bu belgelerin yalnızca sonuç satırları değil, ölçüm koşulları da değerlendirilir. Sperm testinde cinsel perhiz süresinin kaç gün olduğu, örneğin laboratuvara ne kadar sürede ulaştığı ve testin kaç kez tekrarlandığı önemlidir. Kısa ya da çok uzun perhiz süresi sonucu yanıltacak ölçüde değiştirir. Örneğin uygun sıcaklıkta taşınmaması da hareketlilik değerlerini düşürür. Bu nedenle tek bir bozuk sonuç üzerine kurulan ameliyat kararını yeterli bulmam. Ultrason raporunda ise ölçümün ayakta mı yatarak mı yapıldığı, karın içi basıncı artırılarak geri kaçış aranıp aranmadığı ve damar çaplarının hangi noktadan ölçüldüğü aranır. Testis hacimlerinin iki taraf için ayrı ayrı yazılmış olması da beklenir. Hacim farkının yazılmadığı raporlar, özellikle genç yaş grubunda eksik kalır. Hormon sonuçlarının sabah saatlerinde alınmış olması gerekir. Gün içinde geç saatte alınan örnekler düşük çıkarak yanlış yönlendirebilir. Tiroit işlevleri ve şeker düzeyi gibi genel değerlendirmeler de tabloyu tamamlar. Daha önce ameliyat geçirmiş kişilerde ameliyat notunun okunması, ikinci görüşün en belirleyici adımını oluşturur.
Belgeler incelenirken bazı bulgular planı tamamen değiştirir. Ultrasonda testis dokusu içinde kitle saptanması bu bulguların başında gelir ve karar artık varikosel başlığından çıkar. Böyle bir durumda değerlendirme hızla ilerletilir ve gerektiğinde testisin cerrahi olarak çıkarılması gündeme gelir. Sağ tarafta tek başına ortaya çıkan ve yatınca kaybolmayan genişleme de ayrı bir başlıktır. Bu tablo karın içindeki bir baskıyı düşündürür ve karın görüntülemesi istenir. Ergenlik öncesinde ortaya çıkan genişlemeler de dikkatli değerlendirilir. Sperm hiç bulunmayan erkeklerde genetik incelemelerin tamamlanmış olması aranır. Meni hacminin çok düşük olması, meni kanallarıyla ilgili ayrı bir değerlendirme gerektirir. İdrar tahlilinde iltihap bulguları saptandığında önce bu tablo çözülür. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu geçiren erkeklerde prostat değerlendirmesi de eklenir. Sperm DNA hasarı ölçülmüşse sonucun hangi yöntemle elde edildiği sorulur. Farklı yöntemler farklı eşik değerler kullandığı için sonuçların doğrudan karşılaştırılması doğru olmaz. İkinci görüşte tetkiklerin tekrarlanması her zaman gerekmez ve eldeki belgelerin çoğu geçerliliğini korur. Tekrar istenen tek tetkik genellikle sperm testidir, çünkü bu test kısa sürede değişebilir. Görüşme sonunda hangi belgenin eksik olduğu kişiye yazılı olarak verilir. Bu liste, sürecin gereksiz yere uzamasını önler. Belgelerin tarihlerinin de yazılması, hangi sonucun güncelliğini yitirdiğini gösterir. Bir yılı aşan sperm testleri çoğu zaman yenilenir. Ultrason bulguları ise daha uzun süre geçerliliğini korur. Hormon sonuçlarının güncelliği, kişinin genel sağlık durumuna göre değerlendirilir.
Varikosel Ameliyatı Önerilmeyen Hastada Şikâyet Sürerse Ne Yapılır?
Varikosel ameliyatı önerilmeyen kişide şikâyet sürdüğünde izlenecek ilk yol, ağrının gerçekten genişlemiş damarlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığının yeniden değerlendirilmesidir. Kasık ve testis bölgesindeki ağrının pek çok nedeni bulunur ve bunların önemli bir bölümü damarlarla ilgili değildir. Kasık fıtığı, sinir sıkışmaları, bel bölgesinden yayılan ağrılar ve kas kaynaklı zorlanmalar benzer bir tablo yaratır. Sperm kanallarıyla ilgili küçük kistler de ağırlık hissine yol açabilir. Kronik kabızlık ve uzun süre oturarak çalışma da bölgedeki basıncı artırır. Bu nedenle ağrı günlüğü tutulmasını isterim. Ağrının hangi saatte başladığı, hangi hareketle arttığı ve ne kadar sürdüğü yazıldığında tablo çok daha net görünür. Ağrının ayakta geçen uzun bir günün sonunda artması ve dinlenmekle geçmesi damar kaynaklı ağrının tipik özelliğidir. Sabah uyanınca en şiddetli hâlde olan ağrı ise başka nedenleri düşündürür. Muayenenin ayakta ve yatarak ayrı ayrı yapılması da bu ayrımda yol gösterir. Aynı değerlendirmenin birkaç hafta arayla tekrarlanması, geçici tabloların ayıklanmasını sağlar.
Ağrının kaynağı damarlar olarak belirlendiğinde ameliyat dışı seçenekler sırasıyla denenir. Testisleri destekleyen dar iç çamaşırının gün boyunca giyilmesi, ayakta geçen sürede oluşan ağırlık hissini azaltır. Uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işlerde kısa oturma molaları verilmesi belirgin katkı sağlar. Ağır yük kaldırma ve karın içi basıncı artıran hareketler sınırlandırılır. Kabızlığın düzeltilmesi de bu başlığın bir parçasını oluşturur. Kilo fazlası bulunan kişilerde verilen kilo, şikâyetin azalmasına katkıda bulunur. Sıcak ortamda uzun süre çalışanlarda çalışma düzeninin gözden geçirilmesi gerekir. Basit ağrı kesiciler kısa süreli olarak kullanılır ve sürekli kullanıma çevrilmez. Bu önlemlerle birkaç ay içinde rahatlayan kişilerde ameliyat gündeme gelmez. Üç ile altı ay boyunca düzenli uygulanan bu önlemlere karşın ağrı sürüyorsa karar yeniden ele alınır. Ağrının günlük yaşamı, uykuyu ve çalışmayı belirgin biçimde etkilemesi ameliyat kararını güçlendirir. Ameliyat öncesinde ağrının tamamen geçmeyebileceğinin anlatılması da bu aşamada zorunludur. Ağrı nedeniyle yapılan girişimlerde beklentinin gerçekçi tutulması, sonradan yaşanan hayal kırıklığını önler. Çocuk sahibi olma güçlüğü eşlik ediyorsa iki başlık birlikte değerlendirilir. Sperm değerleri bozulmaya başlayan kişilerde karar daha erken verilebilir. Takip sırasında testis boyutlarının ölçülmesi de kararın zamanlamasına katkı sağlar. Bu nedenle ameliyat önerilmeyen kişilerde izlem programının yazılı olarak verilmesini gerekli görürüm.
Varikosel Ameliyatından Sonra Tekrarlayan Olguda İkinci Görüş Gerekir mi?
Varikosel ameliyatından sonra şikâyet ya da bulgu tekrarlayan kişide ikinci görüş çoğu zaman gerekir, çünkü ikinci bir girişimin planlanması ilk ameliyattan çok daha ayrıntılı bir hazırlık ister. Tekrarlama, gözden kaçan küçük toplardamarların zamanla genişlemesiyle ya da yeni damar yollarının gelişmesiyle ortaya çıkar. İlk ameliyatın hangi yöntemle ve hangi düzeyden yapıldığı, ikinci girişimin planını doğrudan belirler. Bu bilgi yalnızca ameliyat notundan öğrenilir ve notun temin edilmesi ilk adımı oluşturur. Notta damarların bağlandığı düzey, kullanılan büyütme ve korunan yapılar yazılı olur. Karın içinden yapılan bir girişimden sonra tekrarlama görüldüğünde plan farklı kurulur. Kasık altından mikroskop altında yapılan bir ameliyattan sonra tekrarlama ise daha seyrek görülür. Tekrarlamanın doğrulanması da ayrı bir başlıktır ve yalnızca kişinin anlattığı şikâyete dayandırılmaz. Muayenede elle saptanabilen bir genişleme aranır ve ultrason bulgularıyla desteklenir. Ameliyattan sonra bir süre devam eden ağrı, tekrarlama anlamına gelmez. Torbada biriken sıvı da benzer bir dolgunluk hissi yaratarak yanıltabilir. Bu nedenle ikinci girişim kararı için en az birkaç aylık bir izlem süresi beklenir. İkinci ameliyatın teknik olarak daha zor olduğu ve yara dokusu nedeniyle daha uzun sürdüğü de kişiye anlatılır.
İkinci görüşte konuşulması gereken bir başka konu, girişimin gerçekten ne sağlayacağıdır. Sperm değerleri ilk ameliyattan sonra hiç değişmemişse ikinci girişimden beklenti sınırlı kalır. Bu kişilerde yardımcı üreme yöntemlerinin doğrudan planlanması daha akılcı olabilir. Kadın eşin yaşı bu kararda belirleyici bir ağırlık taşır. Ağrı nedeniyle yapılacak ikinci girişimlerde ise beklentinin ayrıca netleştirilmesi gerekir. Tekrarlayan olgularda damar içinden kapatma gibi farklı yaklaşımlar da değerlendirilebilir. Hangi yolun seçileceği, damar yapısına ve önceki girişimin düzeyine göre belirlenir. Kişinin iki ayrı hekimden duyduğu planı karşılaştırabilmesi için her iki planın yazılı olması yararlı olur. Bu yazılı planlar, aradaki farkın teknik mi yoksa beklentiyle ilgili mi olduğunu ortaya koyar. İkinci görüş sonunda ilk kararın doğrulanması da sık görülen bir sonuçtur. Böyle bir sonuç kişinin kararını rahatlıkla uygulamasını sağlar. Görüşmeye eşin de katılması, kararın birlikte alınmasını kolaylaştırır. Tekrarlayan olgularda ikinci girişimin zamanlaması da ayrıca konuşulur. Çiftin yardımcı üreme yöntemi için hazırlık yaptığı bir dönemde girişim ertelenebilir. İki planın çakışmaması, her iki sürecin de rahat yürütülmesini sağlar. Bu nedenle takvimi iki taraflı olarak birlikte çıkarmayı tercih ederim.
Varikosel Ameliyatı İçin İkinci Görüş Almak Zaman Kaybettirir mi?
Varikosel ameliyatı için ikinci görüş almak çoğu kişide zaman kaybettirmez, çünkü süreç genellikle birkaç gün ile iki hafta arasında tamamlanır. Bu ameliyat acil bir girişim değildir ve birkaç haftalık gecikme sonucu değiştirmez. Randevu almak, belgeleri toplamak ve görüşmeyi tamamlamak çoğu kişide bir haftayı aşmaz. Eldeki tetkiklerin büyük bölümü geçerliliğini koruduğu için baştan tekrar edilmesi gerekmez. Yalnızca sperm testinin yenilenmesi istendiğinde birkaç günlük ek süre gerekir. Bu süre, kararın doğruluğu düşünüldüğünde oldukça kısa kalır. Zaman kaybı endişesinin asıl kaynağı, çocuk sahibi olma sürecindeki genel aciliyet duygusudur. Kadın eşin yaşı ilerlemiş olan çiftlerde bu endişe haklı bir zemine oturur. Böyle durumlarda ikinci görüş süreci hızlandırılır ve görüşme kısa sürede planlanır. Belgelerin önceden elektronik ortamda iletilmesi de süreci belirgin biçimde kısaltır. Görüntülerin yalnızca raporla değil, kayıt ortamıyla birlikte getirilmesi tekrar çekim gereğini ortadan kaldırır. Bu hazırlık yapıldığında görüşme tek seferde sonuçlanır. Gerçek zaman kaybı ise yanlış kararla yapılan ve beklenen katkıyı sağlamayan bir ameliyattan doğar. Böyle bir girişimden sonra geçen aylar, çiftin planını çok daha fazla geciktirir.
İkinci görüş sürecinde dikkat edilmesi gereken birkaç nokta bulunur. Görüşe başvururken elde bulunan tüm belgelerin eksiksiz götürülmesi gerekir. Eksik belgeyle yapılan görüşme ikinci bir randevu gerektirir ve asıl gecikme bu noktada yaşanır. İkinci hekime ilk planın ne olduğunun açıkça söylenmesi de yararlıdır. Bilginin gizlenmesi, iki planın karşılaştırılmasını engeller. Üçüncü ve dördüncü bir görüşe başvurulması ise çoğu zaman kafa karışıklığını artırır. İki farklı değerlendirme, kararın olgunlaşması için yeterli olur. İki görüş arasında fark varsa bu farkın nedeni doğrudan sorulur. Farkın kaynağı genellikle muayene bulgusundaki ayrım ya da beklentinin farklı anlatılmasıdır. Kararın ertelenmesi gerektiğinde izlem programının yazılı olarak alınması gerekir. Varikosel ameliyatı için ikinci görüş, kararın gerekçesini netleştiren ve gereksiz girişimleri önleyen bir adımdır. Ameliyat önerisinin muayene bulgusuna, sperm testlerine, ağrının niteliğine ya da testis boyutlarındaki farka dayanması beklenir. İkinci görüşte belgelerin ölçüm koşullarıyla birlikte incelenmesi, tek bir bozuk sonuç üzerine kurulan kararların düzeltilmesini sağlar. Ameliyat önerilmeyen kişilerde ağrının kaynağı yeniden araştırılır ve basit önlemlerle birkaç ay izlenir. Tekrarlayan olgularda ise ameliyat notunun okunması, ikinci girişimin planını belirleyen en önemli belgedir.
1 Varikosel Her Erkekte Ameliyat Gerektirir mi?
2 Karar Öncesinde Sperm Testi Kaç Kez Yapılmalıdır?
3 İkinci Görüşe Giderken Hangi Belgeler Götürülmelidir?
4 Ultrasonda Görülen Genişleme Muayenede Neden Ele Gelmeyebilir?
5 Ergenlik Çağındaki Gençte Karar Nasıl Verilir?
6 Sağ Tarafta Tek Başına Görülen Genişleme Farklı mıdır?
7 Ameliyat Kararında Kadın Eşin Değerlendirilmesi Neden İstenir?
8 Ameliyattan Sonra Sperm Değerleri Ne Zaman Kontrol Edilir?
9 Ağrı Ameliyattan Sonra Tamamen Geçer mi?
10 İkinci Görüş İçin Görüntülerin Kendisi Neden İstenir?
11 Varikosel Ameliyatında İkinci Görüş Ameliyat Tarihini Geciktirir mi?
12 Ameliyat Öncesinde Yaşam Düzeninde Değişiklik Gerekir mi?
13 Tekrarlayan Olguda İkinci Girişim Daha mı Zordur?
14 İzlem Kararı Verilen Kişide Kontroller Hangi Aralıkla Yapılır?
Kaynakça
Bu sayfadaki bilgiler hazırlanırken yararlanılan uluslararası kaynaklar aşağıda listelenmiştir.
- Male Infertility medlineplus.gov
- The Urinary Tract & How It Works www.niddk.nih.gov
- Sexual Problems in Men medlineplus.gov
- Literatür taraması: “varicocele repair semen parameters meta analysis” pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Literatür taraması: “non obstructive azoospermia microdissection testicular sperm extraction” pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Literatür taraması: “male hypogonadism testosterone therapy guideline” pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Literatür taraması: “semen analysis reference values” pubmed.ncbi.nlm.nih.gov