Robotik Mesane Alma Ameliyatında Yeni Mesane Kimlere Uygundur?

Mesane alındıktan sonra bağırsaktan yapılan yeni mesanenin kimlere uygun olduğunu, kararın nasıl verildiğini ve idrar yapmanın nasıl öğrenildiğini anlatıyorum. Uygun olmayan hastalardaki seçenekleri de sıralıyorum.

Yeni mesane, mesanesi alınan hastaların bir bölümünde uygulanabilen ve idrarın doğal yoldan yapılmasını sağlayan bir çözümdür. Bu yöntem için böbrek işlevlerinin yeterli olması, idrar kanalının tümörden arınmış olması ve bağırsakların sağlıklı bulunması gerekir. Kişinin el becerisi, günlük yaşam düzeni ve takibe uyum kapasitesi de karara katılır. İleri yaş tek başına engel oluşturmaz, ancak genel sağlık durumu ayrıntılı olarak değerlendirilir. Uygun bulunmayan hastalarda idrar için başka ve güvenli seçenekler bulunur. Kararı hastayla birlikte ve beklentileri ayrıntılı olarak konuşarak veririm.

Mesane alma ameliyatı, hastaların en çok kaygı duyduğu konuların başında gelir. Kaygının büyük bölümü kanserin kendisinden çok, ameliyattan sonraki yaşam düzeninden kaynaklanır. Bu nedenle idrar yolu seçeneklerini ameliyat kararından hemen sonra ayrıntılı olarak anlatırım. Her seçeneğin kendine özgü kazanımları ve günlük yaşama getirdiği değişiklikler bulunur. Yöntemin doğru seçilmesi, ameliyat sonrasındaki uyum sürecini belirgin biçimde kolaylaştırır. Bu yazıda yeni mesanenin hangi dokudan yapıldığını, kararın nasıl verildiğini, idrar yapmanın nasıl öğrenildiğini, gece kaçırmanın seyrini ve uygun olmayan hastalarda seçilen yolu anlatıyorum. Ameliyatın kendisi konusunda ayrıntı gerektiğinde mesanenin robot yardımıyla çıkarıldığı girişim konusundaki sayfa yol gösterir.

Robotik Mesane Alma Ameliyatında Yeni Mesane Hangi Dokudan Yapılır?

Robotik mesane alma ameliyatında yeni mesane, ince bağırsağın son bölümünden ayrılan uzunca bir parçadan yapılır. Seçilen parça, besleyici damarları korunarak karın içinde yerinde bırakılır. Bağırsağın kalan iki ucu birbirine dikilerek sindirim yolu yeniden bütünlenir. Ayrılan parça boylu boyunca açılır ve düz bir levha hâline getirilir. Bu levha kendi üzerine katlanarak küre benzeri bir depo biçimine sokulur. Katlama işleminin amacı, bağırsağın kendi kasılma gücünü azaltmaktır. Kasılma gücü azalmadığında depo içindeki basınç yükselir ve idrar kaçağı belirginleşir. Düşük basınçlı bir depo, hem kaçağı azaltır hem böbrekleri korur. Böbreklerden gelen kanallar bu depoya, idrarın geri kaçmasını önleyecek biçimde bağlanır. Deponun alt ucu ise yerinde bırakılan idrar kanalına dikilir.

Bağırsak dokusunun kullanılması bazı sonuçları da beraberinde getirir. Bağırsak yüzeyi idrarı depolamak için değil, emilim yapmak için tasarlanmıştır. Bu nedenle idrardaki bazı maddeler kana geri emilir ve kan tuz dengesi etkilenebilir. Kandaki asit yükü artabileceği için düzenli kan kontrolü gerekir. Bağırsak yüzeyi ayrıca sümüksü bir madde salgılar. Bu salgı ilk aylarda belirgindir ve zamanla azalır. Salgının idrarla birlikte atılması için bol su içilmesi önerilir. Yeni mesanenin düzenli aralıklarla yıkanması da ilk dönemde gündeme gelir. İnce bağırsağın son bölümünün kullanılması bazı vitaminlerin emilimini azaltabilir. Bu nedenle uzun dönemde vitamin düzeyleri de izlenir.

• ince bağırsağın son bölümünden uygun uzunlukta parça ayrılması
• parçanın açılıp kendi üzerine katlanarak depo hâline getirilmesi
• böbrek kanallarının geri kaçışı önleyecek biçimde bağlanması
• deponun idrar kanalına dikilmesi
• iyileşme süresince sondanın yerinde bırakılması

Bağırsak parçasının uzunluğu da önemli bir ayrıntıdır. Kısa kalan bir depo yeterli hacme ulaşmaz ve sık idrar yapma gereksinimi doğurur. Aşırı uzun bir depo ise tam boşalmaz ve idrar birikimine yol açar. Bu nedenle uzunluk hastanın yapısına göre ayarlanır. Deponun hacmi ameliyattan sonraki aylar içinde kademeli olarak artar. Bu artış, düzenli aralıklarla idrar yapma alışkanlığıyla desteklenir. İlk haftalarda küçük hacimlerle başlanır ve süre yavaş yavaş uzatılır. Hacmin artmasıyla birlikte gündüz idrar kontrolü de belirginleşir. Bu sürecin aylarca devam edebileceğini hastaya baştan anlatırım. Hacim ölçümleri kontrol görüşmelerinde kaydedilir. Kayıtların karşılaştırılması ilerlemeyi somut biçimde gösterir.

Robotik Mesane Alma Ameliyatında Yeni Mesane Kararı Nasıl Verilir?

Robotik mesane alma ameliyatında yeni mesane kararı, tümörün yerleşimi, böbrek ve karaciğer işlevleri, bağırsak sağlığı ve hastanın günlük yaşam düzeni birlikte değerlendirilerek verilir. Karar sürecinin ilk başlığı tümörün yayılımıdır. Tümör idrar kanalına ya da mesane boynuna ulaşmışsa bu kanalın korunması güvenli olmaz. Ameliyat sırasında kanalın ucundan alınan doku hızlı incelemeyle değerlendirilir. Sonuç temiz gelmezse plan aynı ameliyatta değiştirilir. İkinci başlık böbrek işlevleridir. Bağırsak dokusunun idrarla teması kan tuz dengesini zorladığı için böbrek işlevlerinin yeterli olması gerekir. Üçüncü başlık karaciğer işlevleridir ve ileri karaciğer hastalığı bu yöntemi uygun olmaktan çıkarır. Dördüncü başlık bağırsak sağlığıdır. Kronik bağırsak hastalığı bulunan ya da daha önce bağırsağının önemli bir bölümü alınmış hastalarda bu yöntem seçilmez.

Hastaya ait etkenler de en az tıbbi ölçütler kadar belirleyicidir. Yeni mesaneyle idrar yapmak öğrenilmesi gereken bir beceridir. Bu beceri düzenli çalışma ve sabır gerektirir. Bilinç düzeyi, algılama kapasitesi ve el becerisi bu nedenle değerlendirilir. Takip programına düzenli gelemeyecek hastalarda yöntem daha risklidir. Daha önce leğen bölgesine ışın tedavisi almış hastalarda dokuların iyileşmesi güçleşir. Bu hastalarda kaçak ve darlık olasılığı artar. Kişinin mesleği ve günlük yaşam düzeni de göz önünde tutulur. Tuvalete ulaşımın güç olduğu işlerde çalışanlarda ilk aylar zorlayıcı geçebilir. Bütün bu başlıklar hastayla açıkça konuşulur ve karar birlikte verilir.

• tümörün idrar kanalına ve mesane boynuna ulaşmamış olması
• böbrek işlevlerinin yeterli düzeyde bulunması
• ileri karaciğer hastalığının bulunmaması
• bağırsakların sağlıklı ve yeterli uzunlukta olması
• hastanın takibe ve öğrenme sürecine uyum sağlayabilmesi

Karar görüşmesini tek seferde tamamlamamaya özen gösteririm. Hastanın bilgiyi sindirmesi ve ailesiyle konuşması için zaman tanınır. İkinci görüşmede sorular genellikle çok daha somut hâle gelir. Daha önce aynı ameliyatı geçirmiş kişilerle görüşmek isteyen hastalar da olur. Bu isteği uygun gördüğümde hasta derneklerine yönlendiririm. Stoma hemşiresiyle yapılan görüşme her iki seçeneği de somutlaştırır. Torba kullanımının günlük yaşamda ne anlama geldiği bu görüşmede öğrenilir. Bilgi tamamlandığında hastaların bir bölümü daha basit olan yöntemi seçer. Seçimin hastanın kendi önceliklerine dayanması, sonraki uyum sürecini kolaylaştırır. Kararın yazılı olarak kayda geçirilmesi de yerinde olur. Böylece ameliyat gününde tereddüt yaşanmaz.

Robotik Mesane Alma Ameliyatından Sonra Yeni Mesaneyle İdrar Yapmak Öğrenilir mi?

Robotik mesane alma ameliyatından sonra yeni mesaneyle idrar yapmak öğrenilir, ancak bu öğrenme süreci zaman ve düzenli çalışma gerektirir. Yerinde duran bir mesanede idrar hissi mesane duvarındaki sinirlerden gelir. Bağırsaktan yapılan depoda ise bu his bulunmaz. Hasta dolgunluğu karın bölgesinde hafif bir gerginlik olarak algılamayı zamanla öğrenir. Bu nedenle ilk aylarda idrar yapma saat kurularak planlanır. Sonda çekildikten sonra kısa aralıklarla başlanır ve süre kademeli olarak uzatılır. Boşaltma, leğen tabanı kaslarının gevşetilmesi ve karın kaslarının hafifçe kullanılmasıyla sağlanır. Ikınmanın aşırı olmaması gerekir, çünkü yüksek basınç dikiş hattını zorlar. Hasta tuvalette acele etmeden ve rahat bir duruşta beklemelidir. Boşalmanın tam olup olmadığı ilk dönemde ultrasonla kontrol edilir.

• saat kurarak düzenli aralıklarla idrar yapma
• leğen tabanı kaslarının gevşetilerek boşaltma
• aşırı ıkınmaktan kaçınma
• sıvı alımının güne yayılması
• geride kalan idrar miktarının ölçülmesi

Öğrenme sürecinde hastaya somut bir program veririm. Programda idrar yapma saatleri, sıvı alım miktarı ve gece uyanma düzeni yer alır. Gündüz saatlerinde sıvının güne yayılarak alınması önerilir. Akşam saatlerinden sonra sıvı alımının azaltılması gece düzenini kolaylaştırır. Gece belirli aralıklarla uyanıp idrar yapılması ilk aylarda gereklidir. Bu düzen, ameliyat öncesinde de gece boyunca idrar için tekrar tekrar uyanma şikâyeti yaşayan hastalara tanıdık gelir. Leğen tabanı kaslarını güçlendiren egzersizler programın ayrılmaz parçasıdır. Egzersizlerin doğru yapıldığının bir fizyoterapist tarafından gösterilmesi yararlı olur. Kayıt tutulması, ilerlemenin görülmesini sağlar. Günlük kayıtların kontrol görüşmesine getirilmesi programın güncellenmesini kolaylaştırır.

Öğrenme hızı hastadan hastaya belirgin biçimde değişir. Gündüz kontrolünün sağlanması çoğu hastada birkaç ay içinde gerçekleşir. Bazı hastalarda bu süre daha uzun sürer ve sabır gerektirir. Deponun hacmi arttıkça idrar yapma aralıkları da uzar. Bazı hastalarda depo tam boşalmaz ve idrar geride kalır. Bu durumda boşaltmaya yardımcı olacak ek bir yöntem gündeme gelir. Geride kalan idrar enfeksiyon ve taş oluşumunu kolaylaştırır. Bu nedenle boşalmanın yeterli olup olmadığı düzenli olarak ölçülür. Sümüksü salgının yoğun olduğu dönemlerde yıkama gerekebilir. Bütün bu ayrıntılar taburculuk öncesinde yazılı olarak anlatılır.

Öğrenme sürecinde hasta yakınlarının desteği de önem taşır. Programın evde uygulanabilmesi için ailenin bilgilendirilmesi gerekir. Gece uyanma düzeninin ev halkıyla birlikte planlanması uyumu artırır. Hastanın kendini yalnız hissetmemesi süreci belirgin biçimde kolaylaştırır. Kontrol görüşmelerine bir yakınının eşlik etmesi de yararlı olur. Bu görüşmelerde sorular çoğu zaman yakınlardan gelir. Yazılı bir program, evde yaşanan tereddütleri azaltır. İlerlemenin küçük adımlarla kaydedilmesi hastanın isteğini canlı tutar. Aylar içinde kazanılan düzen kalıcı hâle gelir.

Robotik Mesane Alma Ameliyatından Sonra Yeni Mesanede Gece Kaçırma Olur mu?

Robotik mesane alma ameliyatından sonra yeni mesanede gece kaçırma sık görülür ve hastaların önemli bir bölümünde ilk aylarda yaşanır. Bunun nedeni, uyku sırasında leğen tabanı kaslarının gevşemesidir. Gündüz saatlerinde bu kaslar bilinçli olarak kasılı tutulur ve kaçak önlenir. Uykuda ise kaslar gevşer ve depo dolduğunda idrar sızar. Depodaki dolgunluk hissi bulunmadığı için kişi uyanmaz. Bu tablo, doğal mesanesi olan kişilerdeki kaçırmadan farklı bir mekanizmaya dayanır. Gece kaçırma aylar içinde çoğu hastada belirgin biçimde azalır. Deponun hacmi arttıkça ve kaslar güçlendikçe sorun geriler. Bir bölümünde ise kaçak uzun süre devam eder. Sorunun ilk aylarda beklenen bir durum olduğunu hastaya baştan anlatırım.

Gece kaçırmayı azaltan pratik önlemler bulunur. Akşam saatlerinden sonra sıvı alımının azaltılması ilk adımdır. Yatmadan hemen önce deponun tam boşaltılması ikinci adımdır. Gece bir ya da iki kez alarmla uyanıp idrar yapılması üçüncü adımdır. Bu düzen ilk aylarda uykuyu böler, ancak kaçağı belirgin biçimde azaltır. Emici ürünlerin kullanılması geçici dönemde rahatlık sağlar. Leğen tabanı egzersizlerinin düzenli sürdürülmesi kalıcı katkı sağlar. Uzun süren kaçırmada ek değerlendirme yapılır. Bu değerlendirmede deponun basıncı ve boşalma düzeni incelenir. Mesanesi yerinde olan ve öksürükle idrarın istem dışı sızması yaşayan kişilerde uygulanan yöntemler bu hastalarda doğrudan geçerli değildir.

• akşam saatlerinden sonra sıvı alımının azaltılması
• yatmadan önce deponun tam boşaltılması
• gece alarmla uyanarak idrar yapılması
• leğen tabanı egzersizlerinin düzenli sürdürülmesi
• geçici dönemde emici ürün kullanımı

Kaçağın sürdüğü hastalarda seçenekler ayrıca değerlendirilir. Kanal çevresine dolgu maddesi uygulanması seçilmiş kişilerde denenebilir. Mesanesi yerinde olan kişilerde uygulanan ve kanalın altına şerit yerleştirilerek yapılan onarım bu hasta grubunda aynı biçimde uygulanmaz. Erkeklerde kanal çevresine yerleştirilen özel bir kapak sistemi gündeme gelebilir. Bu seçenekler ancak iyileşme tamamlandıktan sonra ve uzun bir bekleme süresinin ardından değerlendirilir. Erken dönemde yapılan girişimler gereksiz kalır, çünkü kaçak çoğu hastada kendiliğinden geriler. Bu nedenle ilk yıl boyunca sabırlı davranılmasını öneririm. Kaçağın günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği her kontrolde sorgulanır. Şikâyetin şiddeti basit bir günlük kaydıyla izlenir. Bu kayıt, girişim kararının zamanlamasını da belirler.

Robotik Mesane Alma Ameliyatında Yeni Mesane Uygun Değilse Hangi Yol Seçilir?

Robotik mesane alma ameliyatında yeni mesane uygun değilse en sık seçilen yol, bağırsaktan hazırlanan kısa bir kanalla idrarın karın cildindeki bir torbaya akıtılmasıdır. Bu yöntemde ince bağırsaktan kısa bir parça ayrılır ve böbrek kanalları bu parçanın bir ucuna bağlanır. Parçanın diğer ucu karın cildine ağızlaştırılır. İdrar sürekli olarak akar ve cilde yapıştırılan bir torbada toplanır. Yöntem teknik olarak daha basittir ve ameliyat süresini kısaltır. Geç dönemde görülen sorunlar da daha azdır. Öğrenilmesi gereken beceri, torbanın değiştirilmesi ve cilt bakımıdır. Bu eğitim hastanede kalış süresince verilir ve çoğu hasta kısa sürede uyum sağlar. Ağızlaştırma yerinin ameliyattan önce işaretlenmesi torbanın rahat oturmasını sağlar. İşaretleme, hastanın ayakta ve otururken aldığı duruş göz önünde tutularak yapılır.

Üçüncü bir seçenek, karın içinde hazırlanan ve ciltteki küçük bir delikten boşaltılan depodur. Bu depoda idrar biriktirilir ve gün içinde belirli aralıklarla boşaltılır. Boşaltma, ciltteki delikten ince bir boru yardımıyla yapılır. Yöntem, karın cildinde torba taşımak istemeyen hastalar için uygun olabilir. Buna karşılık el becerisi ve düzenli uygulama gerektirir. Deliğin çevresinde darlık gelişmesi ve depoda taş oluşumu görülebilen sorunlardır. Bu nedenle bu seçenek seçilmiş hastalarda uygulanır. Genel durumu ağır olan bazı hastalarda ise böbrek kanalları doğrudan karın cildine ağızlaştırılır. Bu yöntem ameliyat süresini en aza indirir. Böbrek işlevlerinin korunması açısından ise daha yakın takip gerektirir.

Seçeneklerin karşılaştırılmasını hastanın günlük yaşamı üzerinden yaparım. Torba kullanımı, ilk bakışta zor görünen ancak kısa sürede alışılan bir düzendir. Gece uykusu bölünmez ve idrar kontrolü çabası gerekmez. Yeni mesane ise beden görüntüsünü korur, buna karşılık uzun bir öğrenme dönemi ister. Her iki yöntemde de kanserin kontrolü açısından bir fark bulunmaz. Bu bilgiyi hastalara açıkça söylemek kararı rahatlatır. Seçim sonradan değiştirilemeyeceği için acele edilmemesi gerekir. Kararsız kalan hastalarda daha basit ve geri dönüşü kolay olan yöntemi öneririm. Takip programı her iki yöntemde de ömür boyu sürdürülür.

Seçilen yöntem ne olursa olsun takip düzeni benzer biçimde yürütülür. Böbrek işlevleri, kan tuzları ve görüntülemeler belirli aralıklarla tekrarlanır. Kanal bağlantılarında darlık gelişip gelişmediği bu incelemelerle izlenir. Darlık saptandığında bir girişimle açılması gerekir. Enfeksiyon belirtileri her kontrolde sorgulanır. Ateş ve yan ağrısı ortaya çıktığında planlanan tarih beklenmez. Vitamin düzeyleri uzun dönemde ayrıca ölçülür. Takibin ömür boyu sürdürülmesi gerektiğini hastaya baştan anlatırım. Düzenli takip, geç dönem sorunlarının erken fark edilmesini sağlar. Kontrol tarihlerini hastaya yazılı olarak veririm. Randevuların aksatılmaması, sorunların büyümeden çözülmesini sağlar.

Mesanesi alınan bir hastada idrar için seçilen yol, yaşam düzenini doğrudan belirleyen bir karardır. Bağırsaktan yapılan yeni mesane, uygun hastalarda idrarın doğal yoldan yapılmasını sağlar. Bu yöntem için böbrek ve karaciğer işlevlerinin yeterli olması, bağırsakların sağlıklı bulunması ve idrar kanalının temiz kalması gerekir. İdrar yapmanın öğrenilmesi aylar süren bir çalışma ister ve gece kaçırma ilk dönemde sık görülür. Uygun olmayan hastalarda torbalı düzen ya da ciltten boşaltılan depo güvenli seçenekler sunar ve kanserin kontrolü her yöntemde aynı kalır.