Ağrılı Mesane Sendromunda Mesane Genişletme İşlemi Ne Zaman Yapılır?

Ağrılı mesane sendromunda mesane genişletme işleminin hangi aşamada yapıldığını, nasıl uygulandığını, hangi anesteziyle gerçekleştirildiğini ve tekrarlanıp tekrarlanmadığını anlatıyorum.

Ağrılı mesane sendromunda mesane genişletme işlemi, yaşam düzenlemeleri ve ağızdan kullanılan ilaçlarla şikâyetleri yeterince gerilemeyen kişilerde yapılır. İşlemin iki ayrı amacı bulunur. Birinci amaç, benzer şikâyetlere yol açan tümör ve taş gibi durumların doğrudan görülerek dışlanmasıdır. İkinci amaç, mesane duvarındaki özel yara alanlarının aranması ve bulunduğunda aynı seansta tedavi edilmesidir. Bu iki amaç bir araya geldiği için işlem hem tanı hem de tedavi basamağı sayılır. Kişilerin bir bölümünde işlemin ardından şikâyetlerde birkaç ay süren bir rahatlama görülür. Bu rahatlama beklenen bir sonuç olsa da işlemin tek başına kalıcı bir çözüm sağladığı söylenemez.

Zamanlamayı belirlerken acele etmem, çünkü bu hastalıkta tedavi basamaklı olarak ilerler. İlk basamakta şikâyetleri artıran besinlerin belirlenmesi, dengeli sıvı tüketimi, sigaranın bırakılması ve leğen tabanı kaslarının gevşetilmesi yer alır. İkinci basamakta ağızdan kullanılan ilaçlar ve mesane içine verilen koruyucu uygulamalar devreye girer. Bu iki basamağa karşın ağrı yaşamı kısıtlamaya devam ediyorsa genişletme işlemi gündeme gelir. İdrarda kan saptanan, sigara içen ve şikâyetleri hızla ağırlaşan kişilerde ise bu sıra beklenmeden işlem planlanır. Bu yazıda işlemin nasıl uygulandığını, hangi anesteziyle yapıldığını, sırasında biyopsi alınıp alınmadığını, sonrasında ne kadar dinlenildiğini ve tekrarlanıp tekrarlanmadığını anlatıyorum. Hastalığın belirtileri, tanı basamakları ve diğer tedavi seçenekleri için mesane doldukça artan ağrıyla giden tablo konusundaki sayfa ayrıntılı bilgi verir.

Ağrılı Mesane Sendromunda Mesane Genişletme İşlemi Nasıl Uygulanır?

Ağrılı mesane sendromunda mesane genişletme işlemi, idrar kanalından mesaneye ilerletilen kameralı bir aletle girilmesi ve mesanenin belirli bir basınçta steril sıvıyla doldurulması şeklinde uygulanır. İşlem, kişi uyutulduktan sonra başlar. Önce mesane içi baştan sona incelenir ve duvardaki her alan ayrı ayrı gözden geçirilir. Bu ilk incelemede taş, tümör ve yabancı cisim gibi durumlar araştırılır. Ardından sıvı, yerçekimiyle belirli bir yükseklikten mesaneye verilir. Sıvının verildiği yükseklik, mesane içindeki basıncı belirleyen değişkendir. Doldurma, mesane dolana kadar sürdürülür ve verilen sıvı miktarı kaydedilir. Bu ölçüm, mesanenin anestezi altındaki gerçek kapasitesini gösterir. Mesane birkaç dakika dolu bırakılır ve sonra yavaşça boşaltılır. Boşaltma sırasında sıvının rengi de ayrıca gözlenir.

İşlemin asıl bulguları ikinci doldurma sırasında ortaya çıkar. Mesane yeniden doldurulduğunda duvarda ortaya çıkan küçük kanama noktaları aranır. Bu noktalar, duvardaki küçük damarların gerilmeyle çatlaması sonucu oluşur. Aynı incelemede mesane duvarındaki özel yara alanları da araştırılır. Bu alanlar, çevresi damarlı ve ortası soluk görünen kırmızı odaklar olarak seçilir. Yara alanı saptanan kişilerde tablo, hastalığın daha belirgin bir alt grubuna girer. Bu odaklar aynı seansta enerji uygulanarak tedavi edilebilir. Odakların tedavi edilmesi, bu gruptaki kişilerde belirgin bir rahatlama sağlar. Yara alanı bulunmayan kişilerde ise işlemin katkısı daha sınırlı kalır. İşlemin sonunda mesane içine koruyucu bir çözelti verilebilir ve kısa süreli bir sonda takılabilir.

İşlem sırasında ölçülen kapasite, tedavi planını doğrudan etkiler. Anestezi altında bile düşük kapasite ölçülen kişilerde mesane duvarının esnekliği azalmıştır. Bu tablo, hastalığın daha ileri bir aşamasına işaret eder. Kapasitesi korunmuş kişilerde ise sorun daha çok sinir duyarlılığıyla ilişkilidir. İki grupta izlenecek yol birbirinden ayrılır. Kapasite ölçümünün güvenilir olması için basıncın ve bekleme süresinin standart tutulması gerekir. Aşırı basınçla ve uzun süreyle yapılan doldurmalar mesane duvarında yırtılmaya yol açabilir. Bu nedenle işlem, önceden belirlenmiş sınırlar içinde yapılır. İşlemin tamamı çoğu kişide yarım saati geçmez. Bulgular ve ölçümler ayrıntılı biçimde kaydedilir, çünkü sonraki kararlar bu kayıtlara dayandırılır. Kayıtlarda mesaneye verilen sıvı miktarı, bekleme süresi ve gözlenen bulgular ayrı ayrı yer alır. Görüntülerin saklanması, ilerideki incelemelerle karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırır. Kişiye işlem sonrasında bulguların sade bir dille anlatılması da sürecin anlaşılmasını sağlar. Bu anlatımda mesanenin kapasitesi, görülen bulgular ve atılacak sonraki adımlar sırasıyla aktarılır. Yazılı bir özet verilmesi, kişinin bilgiyi sonradan hatırlamasına yardımcı olur.

Ağrılı Mesane Sendromunda Mesane Genişletme Hangi Anesteziyle Yapılır?

Ağrılı mesane sendromunda mesane genişletme işlemi, genel anestezi ya da belden aşağısını uyuşturan anestezi altında yapılır. Yalnız idrar kanalına uygulanan yerel uyuşturma bu işlem için yeterli olmaz. Yetersizliğin nedeni basittir: mesanenin gerilmesi bu kişilerde zaten şiddetli ağrı oluşturan asıl uyarandır. Uyanık bir kişide mesanenin gerçek kapasitesine kadar doldurulması mümkün olmaz. Ağrı nedeniyle doldurma erken kesilirse hem ölçüm yanlış çıkar hem de yara alanları gözden kaçar. Bu yüzden ölçümün anestezi altında yapılması, sonucun güvenilirliği açısından zorunludur. Genel anestezi, kişinin tümüyle uyutulduğu ve solunumunun desteklendiği yöntemdir. Belden uyuşturma ise bilinci açık tutarak alt gövdeyi duyarsızlaştırır. İki yöntem arasındaki seçim, kişinin genel sağlık durumuna ve anestezi uzmanının değerlendirmesine göre yapılır. Kısa süren bir işlem olduğu için her iki yöntemde de uyanma hızlı gerçekleşir.

Anestezi öncesinde belirli bir hazırlık istenir. İşlemden önce yaklaşık altı saat aç kalınması gerekir. Kan sayımı, pıhtılaşma testleri ve böbrek işlev testleri önceden tamamlanır. Kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerde bu ilaçların ne zaman bırakılacağına ilacı öneren hekimle birlikte karar verilir. Hiçbir ilaç kişinin kendi kararıyla bırakılmaz. İdrar tahlili ve kültürünün temiz olması, işlemin yapılabilmesi için ön koşuldur. Aktif enfeksiyon varken yapılan doldurma, mikropların kan dolaşımına geçmesine yol açabilir. Enfeksiyon saptanan kişilerde işlem, tedavi tamamlandıktan sonraya bırakılır. Düzenli kullanılan ilaçların listesi ve varsa ilaç alerjileri önceden paylaşılır. Anestezi sonrası araç kullanılamayacağı için işlem günü yanında bir refakatçi bulunması istenir.

Anestezi tercihinin işlem sonrasına yansıyan etkileri de vardır. Belden uyuşturma sonrasında bacaklardaki uyuşukluk birkaç saat sürer ve bu süre boyunca ayağa kalkılmaz. Aynı yöntemden sonra ilk idrar yapma bazen gecikir ve kısa süreli sonda gerekebilir. Genel anestezi sonrasında ise boğaz kuruluğu ve hafif bulantı görülebilir. Bu şikâyetlerin tümü kısa sürede kendiliğinden geçer. Ağrılı mesane sendromu olan kişilerde işlem sonrası ağrı yönetimi ayrı bir başlık oluşturur. Mesane duvarı gerildiği için ilk saatlerde şikâyetlerde belirgin bir artış beklenir. Bu artışın önceden anlatılması, kişinin panik yaşamasını önler. Ağrı kesiciler ve mesaneyi rahatlatan ilaçlar bu dönemde planlı biçimde verilir. Kişilerin büyük bölümü aynı gün evine gönderilir. Gecikmiş uyanma ya da kontrol edilemeyen ağrı gibi durumlarda bir gece hastanede izlenir.

Ağrılı Mesane Sendromunda Mesane Genişletme Sırasında Biyopsi Alınır mı?

Ağrılı mesane sendromunda mesane genişletme sırasında biyopsi, şüpheli bir alan görüldüğünde ve tanıda belirsizlik bulunduğunda alınır. Her kişiden rutin olarak doku örneği alınması gerekmez. Biyopsinin ilk gerekçesi, benzer şikâyetlere yol açan durumların dışlanmasıdır. Mesane iç yüzeyine düz olarak yayılan yüzeyel kanser odakları, ağrılı mesane sendromuyla kolayca karışan bir tablo oluşturur. Bu odaklar kitle oluşturmadığı için ancak doku incelemesiyle ayırt edilir. İkinci gerekçe, mesane duvarındaki iltihabın niteliğinin belirlenmesidir. Duvardaki bazı bağışıklık hücrelerinin yoğunluğu, hastalığın alt grubu hakkında bilgi verir. Üçüncü gerekçe, ışın tedavisi ya da kimyasal maddelere bağlı mesane hasarının araştırılmasıdır. Bu durumların her biri farklı bir tedavi yolu gerektirir. Bu nedenle biyopsi kararı, kişinin öyküsüne ve o anda görülen bulgulara göre verilir.

Biyopsinin kimlerden mutlaka alınacağı da bellidir. İdrarında kan saptanan kişilerde doku örneği alınması geciktirilmez. Sigara içen ve ileri yaştaki kişilerde eşik daha aşağı çekilir. İdrar örneğinde anormal hücre bildirilen kişilerde de örnekleme zorunlu hâle gelir. Mesane duvarında düzensiz, kabarık ya da damarlanması artmış bir alan görüldüğünde örnek alınır. Şüpheli bir alandan alınan örnekte tümör saptanırsa tedavi planı tümüyle değişir. Böyle bir durumda odağın kapalı yöntemle çıkarılması gerekir ve bu aşamada kapalı yöntemle mesane tümörünün çıkarılması gündeme gelir. Örnekleme yapılan kişilerde patoloji sonucu genellikle birkaç gün içinde çıkar. Sonucun kişiye bir görüşmede anlatılması, raporun doğru anlaşılması açısından önem taşır. Temiz çıkan bir sonuç, tanının ağrılı mesane sendromu yönünde güçlenmesini sağlar.

Biyopsinin kendine özgü riskleri de göz önünde bulundurulur. Gerilmiş ve incelmiş bir mesane duvarından derin örnek alınması delinmeye yol açabilir. Bu nedenle örneklerin derinliği ve sayısı özenle sınırlanır. Örnek alınan noktalarda kanama görülebilir ve bu kanama çoğunlukla kendiliğinden durur. İşlem sonrasında idrarda birkaç gün süren pembe renk beklenen bir bulgudur. Yoğun ve pıhtılı kanama ise değerlendirme gerektirir. Biyopsi alınan kişilerde sonda süresi bir miktar uzatılabilir. Delinme şüphesi bulunan kişilerde mesane birkaç gün sonda ile dinlendirilir. Örnekleme yapılan seanslarda mesane içine ilaç verilmesi de ertelenir. Bu önlemlerin tümü, kısa süren bir işlemin sorunsuz tamamlanmasını sağlar. Alınan kararların tamamı işlem öncesinde kişiyle konuşulur ve onayı alınır.

Ağrılı Mesane Sendromunda Mesane Genişletme Sonrasında Ne Kadar Dinlenilir?

Ağrılı mesane sendromunda mesane genişletme sonrasında çoğu kişi birkaç gün dinlenerek günlük düzenine döner. İşlem günübirlik yapılır ve kişilerin büyük bölümü birkaç saatlik gözlemin ardından evine gider. İlk yirmi dört saat içinde şikâyetlerde belirgin bir artış görülür. Bu artış, mesane duvarının gerilmesine bağlı geçici bir tepkidir. İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve mesanede dolgunluk hissi bu dönemde yoğunlaşır. Şikâyetler çoğu kişide iki ile üç gün içinde geriler. Bol sıvı alınması, mesanedeki tahrişi azaltarak bu süreci kısaltır. Ağrı kesicilerin saat düzeniyle ve şikâyet artmadan önce alınması daha iyi sonuç verir. Masa başı çalışanlar genellikle birkaç gün içinde işlerine döner. Ağır fiziksel iş yapanlarda ise bu süre bir haftaya kadar uzayabilir.

Dinlenme döneminde birkaç başlığa dikkat edilmesi istenir. Ağır kaldırma ve karın içi basıncını artıran hareketlerden birkaç gün uzak durulur. Cinsel ilişkiye bir ile iki hafta ara verilmesi, mesane duvarının toparlanmasına zaman tanır. Küvette uzun süre oturmak yerine duş alınması önerilir. Kafeinli ve asitli içeceklerin bu dönemde azaltılması, şikâyetlerin hafif geçmesine katkı sağlar. Kabızlığın önlenmesi de mesane üzerindeki baskıyı azaltır. İdrar yapamama, giderek artan karın ağrısı ve ateş ise beklenen bulgular arasında sayılmaz. Bu durumlarda vakit kaybedilmeden başvurulmalıdır. İşlem sonrasında idrar yapmakta zorlanan erkeklerde altta yatan bir engel de araştırılır. Böyle bir tabloda mesane çıkışındaki engelin değerlendirilmesi ayrıca planlanır. İlk kontrol muayenesi çoğunlukla birkaç hafta sonra yapılır ve bu görüşmede işlemin katkısı değerlendirilir.

İşlemin katkısını ölçmek için kişilerden yazılı kayıt tutmalarını isterim. Birkaç gün boyunca tutulan işeme günlüğü, gündüz ve gece idrara çıkma sayısını somut biçimde gösterir. Aynı günlükte her idrarda çıkan miktar da kaydedilir. Ağrının şiddetini gün içinde basit bir ölçekle not etmek de yararlı olur. İşlem öncesinde ve sonrasında tutulan iki günlüğün karşılaştırılması, rahatlamanın gerçek büyüklüğünü ortaya koyar. Bu karşılaştırma olmadan yapılan değerlendirmeler hafızaya dayanır ve yanıltıcı olabilir. Günlük aynı zamanda şikâyetleri tetikleyen besin ve içecekleri de gösterir. Kontrolde bu kayıtların birlikte gözden geçirilmesi, sonraki basamağın seçilmesini kolaylaştırır. Rahatlama sağlanan kişilerde tedavinin diğer basamakları da aynı düzende sürdürülür.

Ağrılı Mesane Sendromunda Mesane Genişletme İşlemi Tekrarlanır mı?

Ağrılı mesane sendromunda mesane genişletme işlemi tekrarlanabilir, ancak her tekrarın aynı düzeyde yarar sağlamadığı bilinir. İlk işlemden sonra görülen rahatlama çoğu kişide birkaç ay sürer. Şikâyetler geri döndüğünde tekrar kararı gündeme gelir. Tekrar kararında en önemli ölçüt, ilk işlemden elde edilen rahatlamanın süresi ve derecesidir. Belirgin ve uzun süreli rahatlama sağlanan kişilerde tekrar çoğunlukla anlamlı olur. İlk işlemden hiç yarar görmeyen kişilerde ise tekrardan fayda beklenmez. Mesane duvarında özel yara alanı saptanan ve bu alanları tedavi edilen kişilerde rahatlama daha uzun sürer. Bu grupta tekrar, yeni bir odak geliştiğinde planlanır. Yara alanı bulunmayan kişilerde ise tekrar yerine farklı tedavi yollarına geçmeyi tercih ederim. İşlemin sık aralıklarla tekrarlanması, mesane duvarının esnekliğini zamanla azaltabilir.

Tekrar yerine değerlendirilen seçenekler de bulunur. Mesane iç yüzeyindeki koruyucu tabakayı onarmaya yönelik ilaçlar, ince bir sonda aracılığıyla doğrudan mesaneye verilebilir. Bu uygulamalar seanslar hâlinde sürdürülür ve anestezi gerektirmez. Ağızdan kullanılan sinir kaynaklı ağrıyı azaltan ilaçlar da bu dönemde düzenlenir. Leğen tabanı kaslarında gerginlik saptanan kişilerde gevşetici fizik tedavi uygulamaları belirgin katkı sağlar. Bu kişilerde kasları güçlendiren egzersizlerden kaçınılması gerekir. Şikâyetleri dirençli olan kişilerde mesane kasına uygulanan bir başka seçenek değerlendirilebilir ve bu aşamada mesane kasına yapılan uygulama gündeme gelir. Bu seçeneklerin hiçbiri tek başına kalıcı çözüm sağlamaz ve çoğu zaman birkaçı birlikte kullanılır. Tüm tedavilere karşın şikâyetleri çok ağır seyreden çok az sayıda kişide ise mesaneye yönelik büyük ameliyatlar konuşulur. Bu karar, uzun bir değerlendirme sürecinin sonunda ve kişiyle birlikte verilir.

Tekrar kararında zamanlama da ayrı bir başlık oluşturur. İşlemlerin arasına en az birkaç aylık bir süre konulması, mesane duvarının toparlanmasına zaman tanır. Şikâyetlerin geri dönmesiyle birlikte hemen yeni bir işlem planlanmaz. Bu aralıkta ilaç tedavisi ve mesane içi uygulamalar sürdürülür. Alevlenmenin geçici bir tetikleyiciye bağlı olup olmadığı da araştırılır. Yoğun stres dönemleri, beslenme düzenindeki değişiklikler ve yeni başlanan bir ilaç bu tetikleyiciler arasında yer alır. Tetikleyici ortadan kaldırıldığında şikâyetler çoğu kişide kendiliğinden geriler. Böyle bir durumda tekrar işlemi gereksiz hâle gelir. Bu nedenle her alevlenmede önce tetikleyicileri gözden geçiririm.

Ağrılı mesane sendromunda mesane genişletme işlemi, basamaklı tedavinin belirli bir noktasında devreye giren ve hem tanıya hem de tedaviye hizmet eden bir uygulamadır. İşlemin anestezi altında yapılması, mesanenin gerçek kapasitesinin ölçülmesi ve duvardaki bulguların gözden kaçmaması için gereklidir. Doku örneği her kişiden alınmaz ve karar, öyküye ile o anda görülen bulgulara göre verilir. İşlem sonrasındaki ilk günlerde şikâyetlerin artması beklenen bir tepkidir ve çoğu kişi birkaç gün içinde günlük düzenine döner. Tekrar kararı, ilk işlemden elde edilen rahatlamanın süresine ve derecesine dayandırılır. Yara alanı saptanmayan ve tekrardan yarar görmeyen kişilerde ise tedavi farklı basamaklarla sürdürülür. Bu hastalıkta amaç tek bir girişimle sonuç almak değil, şikâyetleri kontrol altında tutan bir düzen kurmaktır. Beslenme düzeninin, ilaç tedavisinin ve fizik tedavi uygulamalarının birlikte yürütülmesi çoğu kişide en belirgin katkıyı sağlar.