Mesane kanserinde ikinci görüşün hangi aşamada yarar sağladığını, hangi belgelerin gerektiğini ve iki farklı öneri alındığında nasıl karar verileceğini anlatıyorum.
Mesane kanseri tedavisinde ikinci görüş, en çok patoloji sonucu elde edildikten sonra ve mesanenin alınması gibi geri dönüşü olmayan bir karar masaya geldiğinde yarar sağlar. Tanının yeni konduğu ilk günlerde alınan ikinci görüş çoğu zaman eksik bilgiyle verilir. Patoloji raporu hazır olmadan yapılan değerlendirme yalnız genel bilgilerle sınırlı kalır. Rapor geldikten sonra ise konuşulacak somut bir zemin oluşur. Tedavi planı yazıldıktan sonra istenen görüş de hastanın kararına doğrudan katkı verir. Tedavi başladıktan sonra istenen görüş ise çoğu zaman yalnız kaygıyı artırır. Zamanlama bu nedenle görüşün içeriğinden bile önce gelir.
Hastaların bir bölümü ikinci görüş istemekten çekinir. Bu çekingenliğin arkasında hekimini kırma endişesi yatar. Oysa aynı dosyaya ikinci bir gözün bakması tedaviyi güçlendirir. Bu yazıda ikinci görüş için hangi belgelerin gerektiğini, patoloji camlarının nasıl taşındığını, görüşün tedavi planını ne ölçüde değiştirdiğini, mesane alma kararı öncesindeki özel durumu ve iki farklı öneri arasında nasıl karar verileceğini anlatıyorum. Hastalığın belirtileri, risk etkenleri ve evreleme basamakları konusunda ayrıntı gerektiğinde mesanenin iç örtüsünden kaynaklanan tümörler konusundaki sayfa yol gösterir.
Mesane Kanserinde İkinci Görüş İçin Hangi Belgeler Gerekir?
Mesane kanserinde ikinci görüş için patoloji raporu, ameliyat notu, görüntüleme incelemeleri ve kan tahlilleri gerekir. Bu dört belge olmadan yapılan görüşme yalnız genel bir sohbet düzeyinde kalır. Patoloji raporu belgelerin en önemlisidir. Raporda hücre türü, derece ve derinlik bilgisi yer alır. Örnekte kas dokusu bulunup bulunmadığı da aynı raporda yazar. Ameliyat notu, tümörün mesanenin hangi bölgesinde olduğunu gösterir. Notta tümörün sayısı ve büyüklüğü de belirtilir. Bu bilgi tek başına patoloji raporunda bulunmaz. Görüntüleme incelemeleri hastalığın mesane dışına çıkıp çıkmadığını gösterir. Tomografi kesitlerinin ham hâlinin getirilmesi ayrıca yarar sağlar.
Görüntülemelerin yalnız yazılı raporu çoğu zaman yeterli olmaz. Kesitlerin dijital ortamda getirilmesini isterim. Bir disk ya da taşınabilir bellek bu iş için yeterlidir. Görüntüleri kendi ekranımda yeniden değerlendiririm. Radyoloji uzmanının yorumuyla birlikte okunan kesitler daha çok bilgi verir. Kan tahlillerinde böbrek işlevleri ve kan sayımı öne çıkar. Böbrek işlevleri ek tedavi seçeneklerini doğrudan sınırlar. Kalp ve akciğer değerlendirmesi de dosyaya eklenir. Kullanılan bütün tedavilerin listesi ayrıca istenir. Kan sulandırıcı kullanımının yazılı olarak bildirilmesi gerekir.
Belgelerin tarih sırasıyla dizilmesi görüşmeyi kısaltır. Dağınık bir dosyada geçen zaman, konuşmaya ayrılan süreyi kısaltır. Hastalara belgeleri tek bir klasörde toplamalarını öneririm. Her belgenin üzerine tarihinin yazılması da işe yarar. Eski kontrol sistoskopilerinin sonuçları da dosyaya konur. Daha önce mesane içine uygulanan tedavilerin kayıtları ayrıca önemlidir. Kaç uygulama yapıldığı ve ne zaman tamamlandığı yazılmalıdır. Bu bilgi tedavi yanıtının değerlendirilmesini sağlar. Uygulamalar sırasında yaşanan yan etkiler de not edilir. Eksik bilgiyle verilen görüş hastayı yanıltır.
İkinci görüş için randevu alınırken belge listesi önceden iletilir. Hastanın boşa yolculuk yapmasının önüne bu liste geçer. Uzak illerden gelen hastalarda bu ayrıntı daha da önem kazanır. Belgelerin elektronik ortamda önceden gönderilmesi de mümkündür. Ön inceleme yapıldığında görüşme çok daha verimli geçer. Yine de dosyanın aslı görüşme gününde yanında bulunmalıdır. Telefon ekranından okunan raporlar güvenilir sayılmaz. Basılı belge üzerinde çalışmayı tercih ederim. Görüşme sonunda hastaya yazılı bir değerlendirme veririm. Bu yazı, kendi hekimiyle yapacağı konuşmada yol gösterir.
Hastanın kendi yazdığı kısa bir öykü de dosyaya eklenmelidir. Bu metinde şikâyetlerin ne zaman başladığı yazılır. İdrarda kanın ilk kez hangi tarihte görüldüğü belirtilir. Sigara kullanımının süresi ve günlük miktarı ayrıca not edilir. Çalışılan iş kolu ve kimyasal maddelerle temas geçmişi de önemlidir. Boya, lastik, deri ve matbaa alanlarında geçen yıllar mutlaka yazılmalıdır. Ailede benzer bir hastalık bulunup bulunmadığı sorulur. Bu bilgiler tek bir sayfada toplandığında görüşme belirgin biçimde hızlanır. Sonradan hatırlanan ayrıntılar ise kararı geciktirir.
Mesane Kanserinde Patoloji Preparatları Başka Merkeze Gönderilebilir mi?
Mesane kanserinde patoloji preparatları başka merkeze gönderilebilir ve bu istek yasal olarak hastanın hakkıdır. Preparatlar, dokudan hazırlanan cam kesitlerden oluşur. Dokunun gömülü olduğu bloklar da aynı laboratuvarda saklanır. Hastanın yazılı dilekçesiyle camlar ve bloklar teslim alınır. Teslim sırasında bir tutanak düzenlenir. Tutanakta kaç cam ve kaç blok verildiği yazılır. Malzemeler özel bir kutu içinde taşınır. Camlar ince olduğu için kırılmaya karşı korunur. Sıcaklık ve nem değişimlerinden de uzak tutulur. Taşıma sırasında oluşan hasar yeniden inceleme olanağını ortadan kaldırır.
İkinci merkez camları kendi uzmanlarına inceletir. Gerektiğinde bloklardan yeni kesitler alınır. Yeni kesitler ek boyamalarla değerlendirilir. İnceleme çoğu zaman bir hafta içinde tamamlanır. Sonuç ayrı bir rapor olarak yazılır. Bu raporda ilk değerlendirmeye katılınıp katılınmadığı belirtilir. Farklı bir sonuca varıldığında gerekçesi ayrıntılı biçimde yazılır. İki rapor birlikte okunduğunda tablo netleşir. Camların iade edilmesi de aynı tutanakla yapılır. Malzemelerin ilk laboratuvara geri verilmesi gerekir.
Patoloji görüşünün yenilenmesi her hastada gerekmez. Düşük dereceli ve yüzeyde kalan tümörlerde iki merkez arasındaki uyum yüksektir. Ayrım gerektiren tablolarda ise ikinci inceleme yarar sağlar. Kas tabakasına ulaşıp ulaşmadığı tartışmalı olan örnekler bu gruba girer. Yerinde kanser adı verilen düz yayılım da ayrı bir deneyim ister. Az görülen hücre türlerinde ikinci görüş neredeyse kural hâline gelmiştir. Bu türlerde tedavi yolu bütünüyle değişir. Yanlış sınıflandırma gereksiz bir ameliyata ya da gereken bir ameliyatın gecikmesine yol açar. Bu nedenle tartışmalı raporları ikinci bir uzmana gönderme alışkanlığını sürdürürüm. Hastaya bu isteğin gerekçesini açıkça anlatırım.
İkinci patoloji görüşü tedaviyi çoğu zaman geciktirmez. Camların taşınması ve incelenmesi birkaç gün sürer. Bu süre tedavi takviminin içine yerleştirilir. Acil bir tablo varsa inceleme beklenmeden tedaviye başlanır. Mesaneyi dolduran pıhtı ve idrar yapamama böyle bir tablodur. Böbreğe idrar geçişinin engellendiği durumlarda da beklenmez. Bu hastalarda önce idrar yolu rahatlatılır. Patoloji değerlendirmesi ardından tamamlanır. Sıralamanın doğru kurulması hastanın güvenliğini korur. Her isteğin aynı aciliyetle ele alınması doğru olmaz.
Camların gönderileceği merkezin seçimi de hastanın kararına bırakılır. Yönlendirme yapılması gerektiğinde gerekçesini açıkça söylerim. Seçimde merkezin deneyimi ve ulaşılabilirliği öne çıkar. Uzak bir merkez seçildiğinde kargo düzeni önceden konuşulur. Camların elden taşınması her zaman daha güvenlidir. Kırılan bir cam yerine yenisi bloklardan hazırlanır. Blokların da tükendiği durumlarda inceleme olanağı ortadan kalkar. Bu nedenle blokların korunmasına ayrı bir özen gösterilir. Laboratuvarların saklama süreleri hasta tarafından önceden öğrenilmelidir.
Mesane Kanserinde İkinci Görüş Tedavi Planını Ne Ölçüde Değiştirir?
Mesane kanserinde ikinci görüş tedavi planını çoğu hastada değiştirmez, ancak bir değişiklik olduğunda bu değişiklik köklü olur. Hastaların büyük bölümünde iki merkez aynı planı önerir. Böyle bir sonuç hastayı rahatlatır. Kararın doğruluğu konusundaki kuşku ortadan kalkar. Tedaviye uyum da bu güvenle birlikte artar. Değişiklik olduğunda ise çoğu zaman evreleme başlığında ortaya çıkar. Yüzeyde kaldığı düşünülen bir tümörün daha derine ulaştığı anlaşılabilir. Tersi bir durum da görülür. Derin sanılan bir tümörün yüzeyde kaldığı ortaya çıkar. Her iki durumda tedavi yolu baştan kurulur.
Değişiklik bazen sıralama konusunda olur. Önce ameliyat mı yoksa önce ilaç tedavisi mi yapılacağı tartışılır. Kas tabakasına ulaşmış tümörlerde bu sıralama önem taşır. Ameliyat öncesinde uygulanan tedaviler bazı hastalarda önerilir. Böbrek işlevleri bu kararı doğrudan etkiler. Kalp durumu ve genel dayanıklılık da hesaba katılır. İkinci görüş bu değerlendirmeyi yeniden yapar. Farklı bir sonuca varıldığında gerekçe yazılı olarak bildirilir. Gerekçesiz bir öneri hastanın kafasını daha çok karıştırır. Bu nedenle yazılı ve gerekçeli görüş isterim.
Yüzeyde kalan tümörlerde plan çoğu zaman benzer kurulur. Kapalı ameliyatın ardından mesane içine uygulanan tedaviler gündeme gelir. Risk grubuna göre ilacın sonda yardımıyla mesane boşluğuna verilmesi planlanır. Uygulama sayısı ve aralığı merkezler arasında farklılık gösterir. Bu farklar hastaya çoğu zaman çelişki gibi görünür. Oysa kabul edilmiş birkaç ayrı uygulama düzeni bulunur. Hangi düzenin seçileceği hastanın yanıtına göre belirlenir. Uygulama sırasında ortaya çıkan yan etkiler de planı değiştirir. Yan etkiler ağırlaştığında aralık açılır. Tedavi bütünüyle kesilmeden önce doz düzenlemesi denenir.
Mesanenin işlevi de plan kurulurken göz önünde tutulur. Daha önceden idrarını rahat boşaltamayan hastalarda seçenekler daralır. Sinir sistemi hastalıklarına bağlı mesane sorunu bulunanlarda değerlendirme ayrı yürütülür. Böyle bir tabloda mesaneyi çalıştıran sinir ağının zedelenmesi ayrıca ele alınır. Mesanenin korunması kararı yalnız tümöre bakılarak verilmez. Korunan bir mesanenin işe yaraması da gerekir. İdrarını boşaltamayan bir mesanenin korunması hastaya yarar sağlamaz. Bu değerlendirme ikinci görüşte çoğu zaman atlanır. Dosyaya işeme çizelgesi ve kalan idrar ölçümü eklenmelidir. Bu iki basit kayıt kararı belirgin biçimde netleştirir.
Tedavi planı kurulurken hastanın yaşam düzeni de hesaba katılır. Düzenli uygulama gerektiren tedaviler sık hastane ziyareti ister. Uzak bir ilde yaşayan hastalarda bu yük belirgin biçimde artar. Yakın bir merkezde uygulanabilecek bir plan çoğu zaman daha sürdürülebilir olur. Yarım bırakılan bir tedavi, hiç başlanmamış bir tedaviden daha kötü sonuç doğurur. Bu nedenle uygulanabilirliği plan kadar önemserim. İkinci görüş isteyen hastalara bu soruyu ayrıca sordururum. Ulaşım ve çalışma düzeni konuşulmadan yapılan planlar kâğıt üzerinde kalır. Gerçek yaşama uymayan bir takvim kısa sürede aksar.
Mesane Kanserinde Mesane Alma Kararı Öncesinde İkinci Görüş Neden Sık İstenir?
Mesane kanserinde mesane alma kararı öncesinde ikinci görüş sık istenir, çünkü bu ameliyatın geri dönüşü bulunmaz. Mesane çıkarıldığında idrarın yeni bir yolu kurulur. Bu yeni düzen hastanın günlük yaşamını kalıcı biçimde değiştirir. Karar bir kez uygulandığında geri alınamaz. Hastaların ek bir görüş istemesi bu nedenle çok doğaldır. Ameliyatın gerekliliği önce evreleme üzerinden sorgulanır. Tümörün kas tabakasına ulaştığı kesin olarak gösterilmelidir. Örnekte kas dokusu bulunmuyorsa evreleme güvenilir sayılmaz. Böyle bir durumda ikinci bir kapalı ameliyat gündeme gelir. Doğru evreleme, gereksiz bir mesane alma ameliyatını önler.
Ameliyatın yöntemi de ikinci görüşte konuşulur. Açık yöntem ile kapalı yöntem arasındaki farklar anlatılır. Uygun hastalarda mesanenin robot yardımıyla bütünüyle çıkarılması değerlendirilir. Yöntem seçimi hastanın yapısına ve önceki ameliyatlarına göre yapılır. Karın içinde geniş yapışıklık bulunan hastalarda plan değişir. İdrarın yeni yolunun nasıl kurulacağı ayrıca tartışılır. Karın duvarına ağız açılması bir seçenektir. Bağırsaktan yeni bir hazne yapılması ise başka bir seçenektir. Her iki yolun günlük yaşama etkisi farklıdır. Hastanın el becerisi, böbrek işlevleri ve yaşam düzeni bu seçimde belirleyici olur.
İkinci görüş sırasında mesanenin korunabileceği durumlar da gözden geçirilir. Bazı hastalarda ışın tedavisi ile ilaç tedavisinin birlikte uygulandığı yol denenir. Bu yolun uygunluğu tümörün yerleşimine ve büyüklüğüne bağlıdır. Mesanenin işlevinin korunmuş olması da aranır. Birden çok odakta tümör bulunan hastalarda bu seçenek daralır. Böbreklerde şişme bulunan hastalarda da değerlendirme farklılaşır. Seçeneğin sunulması hastanın karar hakkını genişletir. Sunulmayan bir seçenek hasta için yok sayılır. Bu nedenle bütün yolları tek tek anlatırım. Her yolun beklenen yükünü de aynı görüşmede söylerim.
Karar öncesinde ameliyat sonrası yaşamın konuşulması gerekir. Hastalar çoğu zaman bu başlığı sormaktan çekinir. İdrar torbasının bakımı, giyim düzeni ve iş yaşamı ayrı ayrı anlatılır. Cinsel yaşama etkileri de açıkça konuşulur. Bu konuşmanın eşin katılımıyla yapılması yararlı olur. Aynı ameliyatı geçirmiş kişilerle görüştürmek de bazı hastalara iyi gelir. Bilgilendirme yazılı bir metinle desteklenir. Hastanın soruları için ikinci bir randevu ayrılır. Tek bir görüşmede verilen bilginin büyük bölümü akılda kalmaz. Bölünmüş görüşmeler kararın olgunlaşmasını sağlar.
Mesane Kanserinde İki Farklı Öneri Alındığında Nasıl Karar Verilir?
Mesane kanserinde iki farklı öneri alındığında karar, önerilerin gerekçeleri karşılaştırılarak ve eksik bilgi tamamlanarak verilir. İlk adım, iki önerinin de yazılı hâle getirilmesidir. Sözlü olarak aktarılan görüşler zaman içinde bozulur. Yazılı metin, gerekçeyi olduğu gibi korur. İkinci adım, iki önerinin hangi noktada ayrıldığının bulunmasıdır. Ayrım çoğu zaman evreleme başlığında ortaya çıkar. Bazen de hastanın genel durumunun değerlendirilmesinde farklılaşır. Ayrımın nedeni bulunduğunda karar kolaylaşır. Üçüncü adım, eksik incelemenin tamamlanmasıdır. Eksik bir görüntüleme ya da eksik bir patoloji değerlendirmesi tabloyu bulanıklaştırır.
Üçüncü bir görüş almak her zaman doğru bir yol değildir. Her yeni görüş kararı bir süre daha geciktirir. Gecikme kanser tedavisinde ayrı bir risk yaratır. Bu nedenle ikinci görüşten sonra karar verilmesini öneririm. Farklı uzmanlık alanlarının birlikte katıldığı toplantı bu aşamada yardımcı olur. Toplantıda görüntüleme, patoloji ve tedavi seçenekleri birlikte değerlendirilir. Ortak karar hastanın dosyasına yazılır. Hastaya bu kararın gerekçesi ayrıntılı biçimde anlatılır. Ortak kararın tek bir hekimin görüşünden daha güvenilir olduğunu düşünürüm. Böyle bir düzen kişisel farkların etkisini azaltır.
Kararı hangi hekimle sürdüreceği de hastanın seçimidir. Bu seçim güven duygusuna dayanır. Güvenin kaynağı yalnız ameliyat deneyimi değildir. Anlatım biçimi ve ulaşılabilirlik de aynı ölçüde önemlidir. Tedavi uzun sürer ve düzenli görüşme gerektirir. Bu nedenle hastanın kendini rahat hissettiği ortam belirleyici olur. Hekim değiştirme kararının açıkça söylenmesi doğru bir davranıştır. Dosyanın eksiksiz devredilmesi de aynı ölçüde gereklidir. Eksik devredilen dosya tedaviyi baştan başlatır. Bu kayıp yalnız zaman kaybı olarak kalmaz.
İkinci görüşün hastaya en büyük katkısı, kararın kendi iradesiyle verilmesini sağlamasıdır. Kendi kararını veren hasta tedaviye çok daha sıkı bağlanır. Kontrollere zamanında gelir. Yan etkileri gizlemeden anlatır. Zorlandığı günlerde de tedaviyi bırakmaz. Bu bağlılık uzun süren izlemlerde belirleyici olur. Mesane kanseri yıllar boyunca izlenmesi gereken bir hastalıktır. İzlemin sürdürülmesi tedavinin kendisi kadar önemlidir. Bu nedenle karar aşamasına ayrılan zamanı kayıp saymam.
Mesane kanserinde ikinci görüş, patoloji sonucu elde edildikten sonra ve geri dönüşü olmayan bir karar masaya geldiğinde en çok yarar sağlar. Görüşmeye patoloji raporu, ameliyat notu, görüntüleme kesitleri ve kan tahlilleriyle gidilmesi gerekir. Patoloji camlarının başka bir merkeze gönderilmesi hastanın hakkıdır ve tedaviyi birkaç günden fazla geciktirmez. İki farklı öneri alındığında karar, gerekçelerin karşılaştırılması ve eksik incelemenin tamamlanmasıyla verilir. Kararın hastanın kendi iradesiyle verilmesi, uzun süren izleme bağlılığı doğrudan güçlendirir.
1 Mesane Kanserinde İkinci Görüş Alınacak Hekimde Ne Aranmalıdır?
2 Mesane Kanserinde İkinci Görüş Almak Tedaviyi Geciktirir mi?
3 Mesane Kanserinde Patoloji Camları Kaç Gün İçinde İade Edilir?
4 Mesane Kanserinde İkinci Görüş İçin Yeniden Sistoskopi Gerekir mi?
5 Mesane Kanserinde Tomografi Raporu Yerine Kesitler Neden İstenir?
6 Mesane Kanserinde İkinci Görüş Telefonla Alınabilir mi?
7 Mesane Kanserinde İki Merkezin Evrelemesi Farklı Çıkarsa Hangisi Geçerlidir?
8 Mesane Kanserinde Mesane İçi Tedavi Sayısı Merkezlere Göre Neden Değişir?
9 Mesane Kanserinde İkinci Görüş Sonrası Hekim Değiştirmek Gerekir mi?
10 Mesane Kanserinde Aile Bireyleri Karar Sürecine Katılmalı mıdır?
11 Mesane Kanserinde İkinci Görüş İçin Ne Kadar Süre Beklenebilir?
12 Mesane Kanserinde Mesane Alındıktan Sonra İdrar Nasıl Boşaltılır?
13 Mesane Kanserinde İkinci Görüş Sonrası Tedavi Planı Yazılı Verilir mi?
Kaynakça
Bu sayfadaki bilgiler hazırlanırken yararlanılan uluslararası kaynaklar aşağıda listelenmiştir.
- What Is Bladder Cancer? www.cancer.gov
- Bladder Cancer Treatment www.cancer.gov
- Bladder Cancer medlineplus.gov
- Hematuria (Blood in the Urine) www.niddk.nih.gov
- Cystoscopy & Ureteroscopy www.niddk.nih.gov
- Urinary Diversion www.niddk.nih.gov
- Literatür taraması: “non muscle invasive bladder cancer intravesical BCG” pubmed.ncbi.nlm.nih.gov