Erken boşalmada cinsel terapinin kimlere önerildiğini, kaç görüşme sürdüğünü ve hangi davranış alıştırmalarına dayandığını anlatıyorum. Terapiyle ilaç tedavisinin birlikte yürütülmesini de ele alıyorum.
Erken boşalma tedavisinde cinsel terapi, çiftin birlikte katıldığı ve haftalık görüşmelerle ilerleyen düzenli bir program olarak yürütülür. Bu program, boşalma öncesindeki uyarılma düzeyinin fark edilmesini ve bu düzeyin denetim altına alınmasını amaçlar. Terapi, konuşmaya dayalı görüşmelerle evde uygulanan davranış alıştırmalarının bir arada yürütülmesinden oluşur. Görüşmelerde çiftin cinsel yaşamı, beklentileri ve iletişim biçimi ayrıntılı biçimde ele alınır. Evde yapılan alıştırmalar ise kademeli bir sıra izler ve her basamak bir öncekinin üzerine kurulur. Terapinin ilk haftalarında amaç süreyi uzatmak değil, kaygıyı azaltmak ve çiftin yakınlığını yeniden kurmaktır. Süre uzaması çoğu çiftte bu temel sağlandıktan sonra kendiliğinden gelir.
Erken boşalma şikâyetiyle başvuran erkeklerin önemli bir bölümü, ilk görüşmede yalnız ilaç beklentisiyle gelir. Terapinin ne olduğu ve nasıl işlediği anlatıldığında ise çoğu kişi bu yola sıcak bakar. Terapinin konuşmadan ibaret olduğu yönündeki yaygın kanı doğru değildir, çünkü sürecin ağırlıklı bölümü evde yapılan uygulamalardan oluşur. Görüşmeler, evde yapılan çalışmanın yönünü belirleyen ve aksayan noktaları düzelten buluşmalardır. Bu yazıda cinsel terapinin hangi durumlarda önerildiğini, görüşmelerin kaç hafta sürdüğünü, hangi davranış alıştırmalarının kullanıldığını, terapinin ilaç tedavisiyle birlikte nasıl yürütüldüğünü ve kazanımların uzun dönemde nasıl korunduğunu anlatıyorum. Sorunun tanımı, türleri ve altta yatan nedenleri konusunda ayrıntı gerektiğinde erken boşalmanın türleri ve nedenleri başlıklı sayfa yol gösterir.
Erken Boşalmada Cinsel Terapi Hangi Durumlarda Önerilir?
Erken boşalmada cinsel terapi, sorunun kaygı, beklenti ve ilişki iletişimiyle yakından ilgili göründüğü durumlarda öncelikle önerilir. Sonradan gelişen ve belirli bir dönemin ardından başlayan şikâyetlerde terapinin katkısı daha belirgin olur. İlk cinsel deneyimlerden beri süren türde ise terapi çoğu zaman ilaç tedavisiyle birlikte planlanır. Performans kaygısının öne çıktığı, ilişki öncesinde gerginlik yaşayan erkeklerde terapi ilk sırada düşünülür. Eşiyle iletişim güçlüğü yaşayan ve sorunu konuşamayan çiftlerde de bu yol tercih edilir. Şikâyetin yalnız belirli eşlerle ya da belirli ortamlarda ortaya çıkması, ruhsal etkenlerin ağır bastığını düşündürür. Kendi kendine uyarı sırasında sürenin normal seyretmesi de aynı yönde bir ipucu sunar. Terapiye yönlendirmeden önce tıbbi nedenlerin araştırılması gerekir. Boşalma sırasında ağrı, idrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma gibi şikâyetler bulunduğunda önce iltihabi bir tablo aranır. Tiroid bezinin aşırı çalışmasını düşündüren çarpıntı, kilo kaybı ve terleme de sorgulanır. Meni miktarının belirgin biçimde azaldığını söyleyen erkeklerde boşalma sonrasında idrarda sperm araştırılması gündeme gelir ve geriye doğru boşalma ayırt edilir.
Terapi kararını verirken kişinin beklentisini de açıkça konuşurum. Süreyi birkaç dakikanın üzerine çıkarmayı hedefleyen gerçekçi bir beklenti, programın sürdürülmesini kolaylaştırır. Gerçekçi olmayan beklentiler ise ilk haftalarda hayal kırıklığı yaratır ve bırakma isteğini artırır. Eşin sürece katılmaya istekli olması, terapinin önerilmesinde belirleyici bir ölçüt oluşturur. Eşin katılamadığı durumlarda program tek kişilik biçimde de yürütülebilir, ancak basamaklar farklı kurgulanır. Cinsel istekte belirgin azalma, halsizlik ve sabah sertliklerinin kaybolması gibi bulgular varsa hormon değerlendirmesi öne alınır. Hormon eksikliği saptanan erkeklerde hormon eksikliği saptandığında başlanan destek tedavisi terapiden önce gündeme gelir. Depresyon ya da yaygın kaygı bozukluğu düşündüren bulgular bulunduğunda psikiyatri görüşü istenir. Bu durumlarda cinsel terapi, ruhsal tedavinin belirli bir aşamasından sonra başlar. Madde ve alkol kullanımının sürdüğü dönemlerde terapiden beklenen katkı sınırlı kalır. Bu nedenle programın başlangıç zamanı, kişinin genel durumu göz önünde bulundurularak seçilir. Terapiye uygun bulunan çiftlerde ilk görüşme, sürecin tamamının anlatılmasıyla geçer. Bu anlatımda programın hedefi, süresi ve çiftten beklenenler açıkça sıralanır. Çiftin soruları için görüşmenin sonunda ayrı bir süre bırakılır. Yanıtlanmamış bir sorunun eve taşınması, ilk haftanın verimini düşürür. Bu görüşmede çiftin haftalık düzeni, çalışma saatleri ve mahremiyet olanakları da konuşulur. Küçük çocuğu bulunan ve aynı evde başka kişilerle yaşayan çiftlerde alıştırma saatleri buna göre planlanır. Uygulama için uygun bir zaman ayrılamadığında program daha başlamadan aksar. Bu nedenle ilk görüşmenin sonunda haftalık bir takvim birlikte çıkarılır.
Erken Boşalmada Cinsel Terapi Kaç Görüşme Sürer?
Erken boşalmada cinsel terapi çoğu çiftte sekiz ile on iki görüşme arasında tamamlanır ve bu görüşmeler genellikle haftada bir yapılır. Programın toplam süresi, sorunun türüne ve çiftin alıştırmalara ayırdığı zamana göre değişir. İlk görüşme diğerlerinden uzun sürer, çünkü bu görüşmede öykü ayrıntılı biçimde alınır. Sonraki görüşmeler çoğunlukla kırk beş dakika ile bir saat arasında sürer. İlk üç görüşmede bilgilendirme, beklentilerin düzeltilmesi ve kaygının azaltılması öne çıkar. Ortadaki görüşmelerde evde yapılan alıştırmaların sonuçları konuşulur ve basamaklar ilerletilir. Son görüşmelerde ise kazanımların korunmasına yönelik plan hazırlanır. Görüşmeler arasındaki bir haftalık süre, alıştırmaların uygulanması için yeterli bir aralık oluşturur. Çiftin yoğun çalıştığı dönemlerde aralık iki haftaya çıkarılabilir. Aralığın daha da uzaması ise sürekliliği bozar ve ilerlemeyi yavaşlatır. Programın tamamlanmasından sonra birkaç ay aralıklarla hatırlatma görüşmeleri planlanır.
Görüşme sayısını baştan kesin olarak söylemek doğru olmaz. Bazı çiftlerde ilerleme hızlı olur ve program daha erken tamamlanır. Bazı çiftlerde ise ilişki sorunları öne çıkar ve süreç uzar. İlişki içinde çözülmemiş öfke ya da güven sorunu bulunduğunda çift terapisi ayrıca gündeme gelir. Bu durumda cinsel alıştırmalar, ilişki içindeki gerginlik azaldıktan sonra başlatılır. Görüşmelere düzenli katılım, süreyi belirleyen en somut etkenlerden biridir. Arka arkaya iki görüşmenin atlanması, kazanılan ilerlemenin geri gitmesine yol açar. Bu nedenle randevuların çiftin uygun olduğu bir güne ve saate yerleştirilmesini isterim. Görüşmelerin aynı kişiyle sürdürülmesi de güven ilişkisinin korunmasını sağlar. Terapiyi yürüten uzmanla üroloji arasındaki bilgi paylaşımı, tıbbi bulguların gözden kaçmamasını sağlar. Süreç boyunca boşalma süresi ve denetim duygusu kısa formlarla ölçülür. Bu ölçümler, ilerlemenin kişiye somut biçimde gösterilmesini kolaylaştırır. Formların her görüşmede değil, birkaç görüşmede bir doldurulması yeterli olur. Sık ölçüm, kişinin dikkatini yeniden süreye yönelterek kaygıyı artırır. Görüşmelerin içeriği çiftin getirdiği örneklere göre şekillenir. Bir haftada yaşanan tek bir olumsuz deneyim, tüm programın sorgulanmasına yol açabilir. Bu nedenle her görüşmede önceki haftanın tamamı birlikte değerlendirilir. Olumlu değişimlerin adının konması, çiftin motivasyonunu belirgin biçimde artırır. Görüşme sonunda bir sonraki haftanın hedefi tek cümleyle yazılır. Bu yazılı hedef, çiftin hafta boyunca neye odaklanacağını netleştirir. Hedefin tek ve sade tutulması, uygulamanın karmaşıklaşmasını önler. Aynı hedef gerektiğinde bir hafta daha korunur.
Erken Boşalma Terapisinde Hangi Davranış Alıştırmaları Kullanılır?
Erken boşalma terapisinde kullanılan davranış alıştırmaları, durdur-başla yöntemi, sıkıştırma yöntemi ve kademeli dokunma çalışmalarından oluşur. Durdur-başla yönteminde erkek, boşalmanın yaklaştığını hissettiği anda uyarıyı keser ve duygu geriledikten sonra yeniden başlar. Bu döngü bir seansta birkaç kez tekrarlanır ve son turda boşalmaya izin verilir. Yöntemin amacı, boşalmanın hemen öncesindeki geri dönülmez noktayı tanımaktır. Sıkıştırma yönteminde ise uyarı kesildikten sonra penis başının alt kısmına birkaç saniye süren hafif bir baskı uygulanır. Bu baskı boşalma duygusunu geriletir ve ara verilen süreyi uzatır. İki yöntem de önce kendi kendine uyarı sırasında öğrenilir. Beceri kazanıldıktan sonra aynı yöntem eşin katılımıyla tekrarlanır. Son basamakta ise yöntem ilişki sırasında uygulanır ve kademeli olarak seyreltilir. Kademeli dokunma çalışmalarında çift, cinsel birleşme olmadan birbirine dokunarak başlar. Bu çalışma, başarı kaygısını ortadan kaldırarak yakınlığın yeniden kurulmasını sağlar. Alıştırmaların sırası bozulduğunda ilerleme duraksar, bu nedenle basamaklar atlanmadan uygulanır.
Alıştırmaların yanında pelvik taban egzersizleri de programa eklenir. Leğen tabanındaki kasların bilinçli biçimde kasılıp gevşetilmesi, boşalma denetimine katkı sağlar. Bu egzersizler önce doğru kasın bulunmasıyla başlar ve günlük kısa tekrarlarla sürdürülür. Kasların yanlış çalıştırılması sonuç vermez, bu nedenle ilk öğretimin uzman eşliğinde yapılması gerekir. Nefes çalışmaları da uyarılma düzeyinin düşürülmesinde yardımcı olur. Derin ve yavaş nefes, ilişki sırasında artan gerginliği azaltır. Dikkatin bedenin farklı bölgelerine yönlendirilmesi, uyarının tek noktada toplanmasını önler. Alıştırmalar sırasında sürenin ölçülmemesini ve kronometre tutulmamasını isterim. Süre ölçümü, kaygıyı artırarak alıştırmanın amacını ortadan kaldırır. Uygulamaların haftada üç ya da dört kez yapılması çoğu çiftte yeterli olur. Her uygulamanın ardından kısa bir not tutulması, görüşmelerde konuşulacak konuları belirler. Bu notlarda süre yerine duygu ve denetim düzeyi yazılır. Alıştırma sırasında sertliğin azalması olağan bir durumdur ve süreci bozmaz. Uyarı kesildiğinde sertliğin bir miktar gerilemesi beklenen bir tepkidir. Bu gerilemenin sorun olarak algılanması, kaygıyı yeniden yükseltir. Alıştırmaların yapıldığı ortamın sessiz ve rahatsız edilmeyecek biçimde seçilmesi gerekir. Telefonun kapalı tutulması, dikkatin dağılmasını önler. Uygulamaların yorgun olunmayan saatlere alınması sonucu doğrudan iyileştirir. Gece geç saatlerde yapılan çalışmalar çoğu çiftte verim vermez. Bu ayrıntılar küçük görünse de programın sürekliliğini belirler. Alıştırmaların kayganlaştırıcı yardımıyla yapılması, sürtünmeye bağlı rahatsızlığı azaltır. Cildi tahriş etmeyen ürünlerin seçilmesi gerekir. Uygulama sonrasında bölgenin ılık suyla yıkanması yeterli olur.
Erken Boşalmada Cinsel Terapi İlaç Tedavisiyle Birlikte Yürütülür mü?
Erken boşalmada cinsel terapi ilaç tedavisiyle birlikte yürütülebilir ve bu iki yolun birleştirilmesi pek çok erkekte daha hızlı sonuç verir. İlaç tedavisi boşalma süresini uzatarak kişinin alıştırmaları daha rahat uygulamasını sağlar. Terapi ise kazanılan sürenin ilaç bırakıldıktan sonra da korunmasına yardımcı olur. Yalnız ilaçla yürütülen tedavilerde şikâyetin ilaç kesildikten sonra geri dönmesi sık görülür. Yalnız terapiyle yürütülen programlarda ise ilerleme daha yavaş olur ve bırakma isteği artar. Bu nedenle özellikle şikâyeti ağır olan erkeklerde iki yolu birlikte planlarım. Penise uygulanan uyuşturucu içerikli ürünler de aynı mantıkla programa eklenir. Bu ürünlerin ilişki öncesinde silinmesi ya da korunma yöntemiyle birlikte kullanılması gerekir. Ağızdan alınan ilaçlar, ilişkiden birkaç saat önce ya da düzenli biçimde kullanılabilir. Kullanım biçimi, çiftin cinsel yaşamının sıklığına göre seçilir. İlaç dozunun terapi ilerledikçe kademeli olarak azaltılması hedeflenir. Bu azaltma, kazanımın ilaca bağlı kalmadan sürdüğünü görmeyi sağlar.
Sertleşme sorununun eşlik ettiği erkeklerde sıralama değişir. Bu kişilerde önce sertleşme sorununa yönelik tedavi başlatılır ve terapi bu tedaviyle aynı dönemde sürdürülür. Sertliğini kaybetme kaygısıyla boşalmayı hızlandıran erkeklerde bu yaklaşım hızlı bir rahatlama getirir. Damar kökenli sertleşme sorunu saptanan ve ilaçtan yeterli yanıt alınamayan kişilerde sertleşme sorununda uygulanan düşük yoğunluklu dalga seansları ayrı bir seçenek olarak değerlendirilir. İltihabi bir tablo saptanan erkeklerde ise önce bu tablonun tedavisi tamamlanır. Boşalma sırasında ağrı sürdüğü sürece alıştırmalardan beklenen katkı sınırlı kalır. İlaçların bulantı, baş dönmesi ve uyku düzeninde değişiklik gibi yan etkileri terapi görüşmelerinde de sorgulanır. Yan etki nedeniyle ilacı bırakan kişilerde program yalnız terapiyle sürdürülür. Terapiyi yürüten uzmanın ilaç değişikliklerinden haberdar olması gerekir. Bu paylaşım, ilerlemenin hangi bileşene bağlı olduğunun anlaşılmasını sağlar. İki yolun birlikte yürütüldüğü çiftlerde görüşme sayısı çoğu zaman azalır. Program sonunda ilaç bırakıldığında kazanımın korunup korunmadığı birkaç ay boyunca izlenir. İlaç kullanımının çiftten gizlenmemesi de sürecin sağlıklı yürümesini sağlar. Eşin haberi olmadan kullanılan ürünler, güven duygusunu zedeler. Bu nedenle kullanılacak her tedavi görüşmede birlikte konuşulur. İlaçtan beklenen katkının sınırlarının baştan anlatılması, hayal kırıklığını önler. İlacın etkisinin ilk günlerde tam ortaya çıkmayacağı da baştan söylenir.
Erken Boşalmada Terapi Sonrası Kazanımlar Nasıl Korunur?
Erken boşalmada terapi sonrası kazanımlar, alıştırmaların seyrelterek sürdürülmesi ve çift içi iletişimin korunmasıyla kalıcı hâle gelir. Program bittikten sonra alıştırmaların tümüyle bırakılması, şikâyetin aylar içinde geri dönmesine yol açar. Bu nedenle durdur-başla uygulamasının ayda birkaç kez tekrarlanmasını öneririm. Pelvik taban egzersizlerinin günlük düzene yerleştirilmesi de aynı amaca hizmet eder. Bu egzersizler diş fırçalama gibi sabit bir alışkanlığa bağlandığında sürekliliği artar. Çiftin cinsel yaşamına ilişkin konuşmayı sürdürmesi, sorunun büyümeden fark edilmesini sağlar. Kısa süreli gerilemeler her çiftte görülebilir ve tek başına başarısızlık anlamına gelmez. Yoğun iş dönemleri, uykusuzluk ve ailesel sıkıntılar geçici gerilemelerin sık nedenlerindendir. Bu dönemlerde alıştırmaların sıklığının geçici olarak artırılması yeterli olur. Alkol tüketiminin artması da denetimi zorlaştırır ve gerilemeyi tetikler. Uzun süre cinsel ilişkiye ara verilmesinin ardından ilk ilişkilerde sürenin kısalması olağandır. Bu durumun geçici olduğunun bilinmesi, gereksiz kaygının önüne geçer.
Terapi bittikten sonraki ilk yıl içinde birkaç hatırlatma görüşmesi planlanır. Bu görüşmeler kısa sürer ve çoğunlukla üç ya da altı ay aralıkla yapılır. Görüşmelerde boşalma denetimi, çiftin doyumu ve kaygı düzeyi yeniden ölçülür. Ölçüm sonuçlarındaki belirgin bir gerileme, kısa bir destek programını gündeme getirir. Bu destek programı çoğu zaman iki ya da üç görüşmeyle tamamlanır. Destek görüşmelerinde temel basamaklar baştan gözden geçirilir. Unutulan ya da yanlış uygulanan bir ayrıntı çoğu zaman bu gözden geçirmede ortaya çıkar. İlaç kullanımı sürdürülen kişilerde dozun azaltılması bu görüşmelerde planlanır. Dozun birdenbire kesilmesi yerine kademeli olarak düşürülmesi uygun olur. Kazanımların korunmasında uyku düzeni, düzenli hareket ve sigara kullanımının bırakılması da rol oynar. Bu alışkanlıklar hem damar sağlığını hem de kaygı düzeyini doğrudan etkiler. Yeni bir ilişkiye başlayan erkeklerde ilk dönemde şikâyetin kısa süreli biçimde geri döndüğü görülür. Bu geri dönüş, öğrenilen yöntemlerin yeniden uygulanmasıyla çoğu kişide hızla düzelir. Kişinin öğrendiklerini yazılı bir özet hâlinde saklaması da yıllar sonra işine yarar. Bu özette basamakların sırası ve her basamakta yapılacaklar kısa cümlelerle yazılır. Kazanımların korunmasında beklentinin gerçekçi tutulması da belirleyici olur. Her ilişkinin aynı sürede geçmesini beklemek, kaçınılmaz bir hayal kırıklığı yaratır. Sürenin ilişkiden ilişkiye değişmesi sağlıklı erkeklerde de görülen bir durumdur. Bu değişkenliğin bilinmesi, gereksiz bir başarısızlık duygusunun önüne geçer. Çiftin doyumunu belirleyen etkenin yalnız süre olmadığı da görüşmelerde konuşulur.
Erken boşalmada cinsel terapi, konuşmaya dayalı görüşmelerle evde yapılan alıştırmaların birlikte yürütüldüğü düzenli bir programdır. Terapi, kaygının azaltılmasıyla başlar ve boşalma öncesindeki uyarılma düzeyinin tanınmasıyla sürer. Görüşmeler çoğu çiftte birkaç ay içinde tamamlanır ve ilaç tedavisiyle birleştirildiğinde süreç kısalır. Alıştırmaların program bittikten sonra seyrelterek sürdürülmesi, kazanımın kalıcı olmasını sağlar. Çiftin sorunu birlikte ele alması, bu süreçte elde edilen sonucun uzun yıllar korunmasına yardımcı olur.
1 Erken Boşalmada Cinsel Terapiye Eşin Katılması Zorunlu mudur?
2 Cinsel Terapi Görüşmeleri Çevrim İçi Olarak Yapılabilir mi?
3 Erken Boşalmada Davranış Alıştırmaları Haftada Kaç Kez Uygulanır?
4 Erken Boşalma Terapisi Eşi Olmayan Erkeklerde Uygulanabilir mi?
5 Erken Boşalmada Terapiye Rağmen Sonuç Alınamazsa Hangi Yol İzlenir?
6 Erken Boşalma Terapisi Sırasında Cinsel İlişkiye Ara Verilir mi?
7 Erken Boşalma Terapisinde Pelvik Taban Egzersizlerinin Yeri Nedir?
8 Uyuşturucu Krem Kullanırken Davranış Alıştırmaları Sürdürülür mü?
9 Erken Boşalma Terapisinin Etkisi Kaçıncı Haftada Hissedilir?
10 Terapi Sürecinde Cinsel İlişki Dışındaki Yakınlık Neden Önemsenir?
11 Erken Boşalmada Terapi Sonrası Şikâyet Geri Dönerse Ne Yapılır?
12 Alkol Kullanımı Erken Boşalma Terapisini Etkiler mi?
13 Uzun Süre Cinsel İlişkiye Ara Vermek Erken Boşalmayı Artırır mı?
Kaynakça
Bu sayfadaki bilgiler hazırlanırken yararlanılan uluslararası kaynaklar aşağıda listelenmiştir.
- Erectile Dysfunction (ED) www.niddk.nih.gov
- Erectile Dysfunction medlineplus.gov
- Sexual Problems in Men medlineplus.gov
- Penile Curvature (Peyronie's Disease) www.niddk.nih.gov
- Penis Disorders medlineplus.gov
- Literatür taraması: “erectile dysfunction phosphodiesterase 5 inhibitor treatment” pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Literatür taraması: “premature ejaculation management” pubmed.ncbi.nlm.nih.gov