Tansiyon İlaçları Sertleşme Sorunu Yapar mı?

Tansiyon ilaçlarının sertleşme üzerindeki etkisini, hangi ilaç gruplarının daha çok sorun çıkardığını, şikâyetin ne kadar sürede başladığını ve ilaç değişiminin sonucunu anlatıyorum.

Tansiyon ilaçlarının bir bölümü sertleşme sorunu yapabilir, ancak bu etki bütün gruplarda aynı değildir ve ilacı kullanan erkeklerin çoğunda belirgin bir güçlük ortaya çıkmaz. Kan basıncını düşüren ilaçlar damar sisteminin tümünü etkiler ve penise giden kan akımı da bu sistemin bir parçasıdır. Bazı gruplar bu akımı doğrudan azaltırken bazı gruplar hormon dengesi ve sinir iletimi üzerinden dolaylı etki gösterir. Buna karşılık ilaçların bir bölümü sertleşme üzerinde olumsuz etki taşımaz ve küçük bir bölümü tabloyu iyileştirir. Bu nedenle sertleşme güçlüğü başlayan bir erkekte sorumluyu bulmak için önce kullanılan ilacın grubuna bakarım. İlacın adının değil, hangi mekanizmayla çalıştığının bilinmesi çözümü belirler. Muayenehaneme gelen erkeklerin önemli bir bölümü bu bağlantıyı zaten sezmiş durumda gelir.

Bu konuda en sık karşılaştığım sorun, ilacın hekime haber verilmeden bırakılmasıdır. Erkeklerin bir bölümü sertleşme güçlüğünü fark ettiği gün ilacı keser ve durumu hiç kimseye anlatmaz. Kan basıncı bu şekilde kontrolsüz bırakıldığında ortaya çıkan risk, yaşanan cinsel güçlükten çok daha ağırdır. Doğru yaklaşım, ilacın bırakılması değil aynı işi gören başka bir grupla değiştirilmesinin değerlendirilmesidir. Bu değişiklik pek çok erkekte tabloyu belirgin biçimde düzeltir. Sertleşme güçlüğünün nedeni ise her zaman ilaç olmayabilir ve yüksek tansiyonun kendisi de damarlar üzerinden aynı sonucu doğurur. Sorunun kaynağının damarsal, hormonal ya da ruhsal olup olmadığı konusunda ayrıntı gerektiğinde sertleşme sorunu konusundaki sayfa yol gösterir. Bu yazıda hangi ilaç gruplarının sertleşmeyi daha çok etkilediğini, şikâyetin ne kadar sürede başladığını, ilacın kendi başına bırakılmasının sonuçlarını, ilaç değişikliğinden sonra beklenen düzelmeyi ve yüksek tansiyonun kendi etkisini anlatıyorum.

Hangi Tansiyon İlacı Grupları Sertleşmeyi Daha Çok Etkiler?

Hangi tansiyon ilacı gruplarının sertleşmeyi daha çok etkilediği sorusunun yanıtı, idrar söktürücüler ile eski kuşak beta blokerlerin ilk sırada yer almasıdır. İdrar söktürücüler vücuttan tuz ve su atılmasını artırarak kan hacmini azaltır. Dolaşımdaki hacmin azalması, sertleşme için gereken hızlı ve yoğun kan dolumunu güçleştirir. Bu grup aynı zamanda çinko kaybını artırarak hormon dengesini de dolaylı biçimde etkileyebilir. Beta blokerler ise kalp atışını yavaşlatır ve damar duvarındaki bazı yanıtları baskılar. Eski kuşak beta blokerlerde bu baskılama daha belirgindir ve sertleşme üzerindeki olumsuz etki daha sık bildirilir. Yeni kuşak beta blokerlerin bir bölümü ise damar genişletici ek etki taşıdığı için sertleşmeyi olumsuz etkilemeyebilir. Merkezi sinir sistemi üzerinden çalışan eski grupların bir kısmı hem cinsel isteği hem de sertleşmeyi azaltabilir. Bu grupların günümüzde daha az tercih edilmesinin nedenlerinden biri de budur. Kalsiyum kanal blokerlerinin sertleşme üzerindeki etkisi ise çoğu çalışmada belirgin bulunmamıştır. Damar gevşetici etkiyle çalışan yeni kuşak gruplar sertleşme açısından en rahat seçenekler arasında yer alır. Bu grupların bir bölümünde sertleşmenin hafif biçimde düzeldiği bile bildirilmiştir.

İlaç grubunun yanında kullanılan doz ve tedavinin süresi de tabloyu etkiler. Yüksek dozla başlanan tedavilerde şikâyetin ortaya çıkma olasılığı artar. Birden fazla ilacın birlikte kullanıldığı düzenlerde etkiler birbirinin üzerine biner. Üç ve daha fazla ilaç kullanan erkeklerde sertleşme güçlüğü belirgin biçimde daha sık görülür. Bu durumda sorumlu ilacı bulmak için düzenin tek tek gözden geçirilmesi gerekir. Kişinin yaşı, damar sağlığı ve eşlik eden hastalıkları da yanıtı belirler. Şeker hastalığı bulunan bir erkekte damarlar zaten etkilendiği için ilacın ek katkısı daha çabuk hissedilir. Sigara kullanan erkeklerde de aynı ilaç çok daha belirgin bir güçlüğe yol açabilir. Kalp hastalığı nedeniyle beta bloker kullanan erkeklerde ilacın değiştirilmesi her zaman mümkün olmaz. Böyle durumlarda tedavi, ilacın bırakılması yerine sertleşmeyi destekleyen ayrı bir yaklaşımla sürdürülür. Bu yaklaşımların seçiminde kullanılan kalp ilaçlarının tamamı ayrıntılı olarak gözden geçirilir. Bazı damar genişletici kalp ilaçlarıyla birlikte kullanılması sakıncalı olan yöntemler bulunduğu için bu inceleme zorunludur. İlaç grubuna göre yapılan bu değerlendirme, çoğu erkekte birkaç hafta içinde net bir plan ortaya çıkarır. Erkeklerin bir bölümü kullandığı ilacın hangi gruba ait olduğunu bilmez ve yalnız kutu rengini hatırlar. Bu nedenle görüşmeye kutuların ya da güncel reçetenin getirilmesini isterim. Kalp, şeker ve kolesterol için kullanılan ilaçların da aynı listeye eklenmesi gerekir. Depresyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar da sertleşmeyi ve boşalmayı belirgin biçimde etkiler. Liste eksik olduğunda sorumlu ilacın bulunması çoğu zaman mümkün olmaz.

Tansiyon İlacına Bağlı Sertleşme Sorunu Ne Kadar Sürede Ortaya Çıkar?

Tansiyon ilacına bağlı sertleşme sorunu çoğu erkekte ilacın başlanmasından sonraki ilk haftalar içinde ortaya çıkar ve bazı erkeklerde ilk günlerde fark edilir. Bu hızlı başlangıç, ilacın damar ve sinir sistemi üzerindeki etkisinin kısa sürede yerleşmesinden kaynaklanır. İdrar söktürücülerde şikâyet çoğu zaman birkaç hafta içinde belirginleşir. Beta blokerlerde ise etki bazı erkeklerde daha yavaş yerleşir ve aylar içinde fark edilir. Zaman ilişkisinin doğru kurulması, ilacın sorumlu olup olmadığını anlamanın en pratik yoludur. Bu nedenle görüşmede ilacın başlangıç tarihini ve şikâyetin başladığı tarihi ayrı ayrı sorarım. İki tarih birbirine yakınsa ilaç kaynaklı bir etki güçlü biçimde düşünülür. Aradaki fark aylarla ölçülüyorsa başka nedenlerin araştırılması gerekir. Dozun artırıldığı ya da yeni bir ilacın eklendiği tarihler de aynı şekilde sorgulanır. Erkeklerin bir bölümü bu tarihleri hatırlamakta zorlanır ve reçetelerin getirilmesi bu noktada çok işe yarar. Şikâyetin başlangıcına eşlik eden halsizlik, ayakta sersemleme ve nabız yavaşlaması gibi bulgular da ipucu değeri taşır.

Şikâyetin biçimi de zaman kadar bilgi verir. İlaca bağlı güçlükte sertleşme çoğu zaman tümden kaybolmaz, yetersiz kalır ve korunamaz. Sabah ve gece kendiliğinden oluşan sertleşmeler bu erkeklerde genellikle azalır, ancak tamamen kaybolmaz. Cinsel istekte belirgin azalma varsa merkezi etkili gruplar ya da hormon dengesi akla gelir. Aniden ve yalnız belirli durumlarda başlayan güçlükte ise ruhsal etkenler öne çıkar. Bazı erkeklerde ilacın başlanmasıyla birlikte oluşan kaygı, ilacın kendisinden daha belirleyici olur. İlacın sertleşmeyi bozacağını duyan erkeklerde şikâyetin daha sık ortaya çıkması bu etkiyi açıklar. Bu nedenle ilacı yazarken olası etkileri abartmadan ve dengeli biçimde anlatmayı tercih ederim. Bir başka önemli nokta, sertleşme güçlüğü ile boşalmayla ilgili şikâyetlerin karıştırılmasıdır. Sertleşme sorunu ile boşalmanın beklenenden erken gerçekleşmesi birbirinden farklı durumlardır ve tedavileri de ayrıdır. Bazı erkeklerde ilaca bağlı olarak boşalma sırasında meni miktarında azalma görülür. Bu bulgu çoğu zaman zararsızdır, ancak açıklanmadığında ciddi bir kaygı kaynağına dönüşür. Şikâyetin başlangıcı ve niteliği birlikte değerlendirildiğinde sorumlunun bulunması çoğu erkekte birkaç görüşmeyi aşmaz.

Tansiyon İlacı Hekime Danışmadan Bırakılırsa Ne Olur?

Tansiyon ilacı hekime danışmadan bırakılırsa kan basıncı kısa sürede yeniden yükselir ve bu yükselme kalp, beyin ve böbrekler açısından ciddi risk oluşturur. Kan basıncının kontrolsüz kalması damar duvarında kalıcı değişikliklere yol açar. Bu değişiklikler uzun dönemde sertleşme sorununu da ağırlaştırır. Yani ilacı bırakan erkek, kısa vadede rahatlasa bile uzun vadede aynı sorunu daha ağır biçimde yaşar. Bazı ilaç gruplarının aniden kesilmesi ayrıca tehlikelidir. Beta blokerlerin birden bırakılması nabız ve kan basıncında ani yükselmelere ve göğüs ağrısına yol açabilir. Merkezi etkili grupların aniden kesilmesi de benzer bir geri tepme tablosu oluşturur. Bu nedenle bırakma kararı asla tek başına verilmemelidir. İlacın azaltılması gerektiğinde doz kademeli olarak düşürülür ve bu süreç izlenir. Kan basıncı ölçümlerinin evde düzenli kaydedilmesi bu dönemde çok yararlı olur. Kayıtların görüşmeye getirilmesi, düzenin doğru ayarlanmasını sağlar. İlacın bırakılması yerine değiştirilmesi ise pek çok erkekte hem kan basıncını hem de cinsel yaşamı koruyan çözümü oluşturur.

Bu konuyu konuşurken erkeklerin çekingenliğini de dikkate almak gerekir. Pek çok erkek sertleşme güçlüğünü kalp ya da aile hekimine anlatmaktan çekinir ve sessizce ilacı keser. Bu sessizlik, sorunun çözülebilir olduğunun fark edilmesini geciktirir. Oysa şikâyet açıkça anlatıldığında çözüm çoğu zaman basit bir düzenlemeden ibarettir. Bu nedenle tansiyon ilacı başlanan her erkeğe cinsel yaşamla ilgili bir değişiklik olursa bildirmesini önceden söylerim. Önceden yapılan bu hatırlatma, ilacın sessizce bırakılmasını büyük ölçüde engeller. İlacını kendi kararıyla bırakmış erkeklerde ise önce kan basıncı yeniden değerlendirilir. Ölçümler yükselmişse tedavi, sertleşme açısından daha rahat bir grupla yeniden başlatılır. Bu dönemde tuz kısıtlaması, kilo verme ve düzenli yürüyüş gibi adımlar da devreye alınır. Yaşam düzenindeki bu değişiklikler bazı erkeklerde kullanılan ilaç sayısının azaltılmasını mümkün kılar. Kilo verilmesi hem kan basıncını düşürür hem de sertleşmeyi doğrudan iyileştirir. Sigaranın bırakılması da damar sağlığı üzerinden aynı yönde etki gösterir. Bu adımların tamamı, ilaç değişikliğinin sağlayacağı düzelmeyi belirgin biçimde güçlendirir.

Tansiyon İlacı Değiştirilince Sertleşme Sorunu Geri Döner mi?

Tansiyon ilacı değiştirilince sertleşme çoğu erkekte düzelir, ancak bu düzelme her zaman tam ve kalıcı olmaz. Düzelmenin derecesi, şikâyetin ne kadar süredir devam ettiğine ve altta yatan damar sağlığına bağlıdır. İlaca bağlı etki baskınsa yeni ilaca geçildikten sonraki birkaç hafta içinde belirgin bir toparlanma görülür. Bu süre, önceki ilacın etkisinin vücuttan tamamen kalkması için gereken zamanı da kapsar. Erkeklerin bir bölümünde ise düzelme kısmi kalır ve altta damarsal bir sorunun da bulunduğu anlaşılır. Uzun yıllardır yüksek kan basıncı taşıyan erkeklerde damar duvarındaki değişiklikler geri dönmez. Böyle durumlarda ilaç değişikliği tek başına yeterli olmaz ve ek tedaviler gündeme gelir. Değişiklikten sonra beklenen düzelmenin ne zaman değerlendirileceğini baştan söylerim. Çoğu erkekte dört ile altı haftalık bir süre sonunda yeniden değerlendirme yapılması uygun olur. Bu süre dolmadan verilen kararlar yanıltıcı olabilir. Değişiklik yapılırken kan basıncının yeni ilaçla yeterince kontrol edilip edilmediği de izlenir. Cinsel yaşam adına kan basıncı kontrolünden ödün verilmesi hiçbir koşulda doğru değildir.

Değişikliğin nasıl yapıldığı da sonucu etkiler. İki ilacın aynı anda kesilip başlatılması, hangi düzenlemenin işe yaradığını belirsiz kılar. Bu nedenle değişikliği adım adım yapmayı tercih ederim. Önce sertleşme üzerinde etkisi en belirgin olan ilaç değiştirilir ve sonuç beklenir. Yanıt yetersiz kalırsa ikinci düzenlemeye geçilir. Bu sıralı yaklaşım, gereksiz ilaç değişikliklerinin önüne de geçer. Değişiklik kararı, kan basıncını izleyen hekimle birlikte alınır ve tek taraflı verilmez. Kalp hastalığı nedeniyle belirli bir ilacın sürdürülmesi zorunluysa farklı bir yol izlenir. Bu erkeklerde sertleşmeyi destekleyen tedaviler mevcut ilaç düzeniyle birlikte planlanır. Uygulanacak yöntemin kalp ilaçlarıyla birlikte kullanılabilir olması mutlaka doğrulanır. Sertleşme güçlüğü nedeniyle yapılan muayenede penis derisi ve testisler de değerlendirilir. Bu muayenede fark edilen ve iyileşmeyen bir yara, ayrı bir başlık olan penis derisindeki kötü huylu değişiklikler açısından incelenir. Değerlendirmenin bu kadar geniş tutulması, ilaç dışındaki nedenlerin gözden kaçmasını önler. Muayenede penis üzerinde sertleşmiş yara dokusu ve eğrilik de araştırılır. Bu bulguların varlığında tedavi planı tamamen farklı bir yönde kurulur.

Yüksek Tansiyonun Kendisi Sertleşmeyi Etkiler mi?

Yüksek tansiyonun kendisi sertleşmeyi doğrudan etkiler ve bu etki çoğu erkekte kullanılan ilaçtan daha belirleyicidir. Sürekli yüksek kan basıncı damar duvarına mekanik bir yük bindirir. Damarın iç yüzeyini döşeyen hücreler bu yük altında işlevini yitirir ve damarların gerektiğinde genişleme yeteneği azalır. Sertleşme ise tam olarak bu genişleme yeteneğine dayanır. Penise kan getiren atardamarlar vücuttaki pek çok damardan daha incedir. Bu incelik nedeniyle daralmanın etkisi önce bu bölgede hissedilir. Yüksek tansiyonu olan erkeklerde sertleşme güçlüğünün akranlarına göre daha sık görülmesinin temel nedeni budur. Kan basıncı yüksekliği uzun süre tedavi edilmediğinde damar duvarında kalınlaşma ve sertleşme gelişir. Bu değişikliklerin bir bölümü ilerledikten sonra geri döndürülemez. Bu nedenle kan basıncının erken dönemde kontrol altına alınması cinsel sağlık açısından da koruyucudur. Tedavi edilmemiş yüksek tansiyon, ilaç kullanmaktan çok daha ağır bir tablo oluşturur. Bu gerçeğin hastaya açıkça anlatılması, ilacın bırakılmasını önleyen en güçlü argümandır.

Yüksek tansiyon ile sertleşme sorunu aynı risk etkenlerini paylaşır. Sigara, kilo fazlalığı, hareketsizlik, yüksek kolesterol ve yüksek kan şekeri her iki tabloyu birlikte hazırlar. Bu nedenle sertleşme güçlüğüyle gelen bir erkekte kan basıncını, kan şekerini ve kolesterolü birlikte değerlendiririm. Bu değerlendirme sırasında daha önce fark edilmemiş yüksek tansiyon saptanması hiç de seyrek değildir. Sertleşme sorunu bu yönüyle damar sağlığının erken bir uyarısı olarak kabul edilir. Genç ve orta yaştaki erkeklerde başka bir neden bulunmadan gelişen güçlük özellikle dikkat çekicidir. Bu erkeklerde kalp ve damar sağlığının ayrıca değerlendirilmesi önerilir. Uyku apnesi de hem kan basıncını yükselten hem de sertleşmeyi bozan bir başka ortak nedendir. Horlama ve gündüz uykululuk tarifleyen erkeklerde uyku incelemesi gündeme gelir. Kan basıncının düzenli ölçülmesi ve kayıt altına alınması bu sürecin temel adımıdır. Ölçümlerin sabah ve akşam aynı koşullarda yapılması, değerlendirmeyi güvenilir kılar. Düzenli yürüyüş, tuz kısıtlaması ve kilo verilmesi hem kan basıncını düşürür hem de sertleşmeyi iyileştirir. Bu adımların birlikte uygulandığı erkeklerde çoğu zaman ek tedaviye gerek kalmadan belirgin bir düzelme sağlanır. Alkolün azaltılması da bu listeye eklenmesi gereken bir başlıktır. Yoğun alkol tüketimi hem kan basıncını yükseltir hem de sinir iletimini bozar. Uyku süresinin yeterli tutulması ise hormon dengesini doğrudan destekler. Gece boyunca bölünen uykuda testosteron üretimi azalır ve bu azalma cinsel isteği etkiler. Yaşam düzenine ilişkin bu adımların hepsi birkaç ay içinde sonuç verir ve sabır gerektirir.

Tansiyon ilaçlarının sertleşme üzerindeki etkisi gerçektir, ancak bu etki abartılmamalı ve ilacın bırakılması için gerekçe sayılmamalıdır. İdrar söktürücüler ile eski kuşak beta blokerler bu açıdan en çok dikkat gerektiren gruplardır. Şikâyetin başladığı tarih ile ilacın başlandığı tarihin karşılaştırılması, sorumlunun bulunmasında en pratik yöntemi oluşturur. İlacın kendi başına kesilmesi yerine hekim denetiminde değiştirilmesi, hem kan basıncını hem de cinsel yaşamı koruyan yolu açar. Yüksek tansiyonun kendisi de damarlar üzerinden aynı sonucu doğurduğu için kan basıncının erken ve sürekli kontrolü bu tablonun en güçlü korunma yöntemidir.