PSA Yüksekliğinin Önemi Nedir?

PSA Yüksekliğinin Önemi Nedir?
  • Üroonkoloji

PSA Yüksekliğinin Önemi Nedir?

Prostat Spesifik Antijen ismi verilen molekülün kısa adı olan PSA prostat bezi tarafından salgılanan bir proteindir.

PSA Testi Nedir?
Erkeğin kanındaki PSA düzeyinin ölçümüne PSA testi denilir. Sonuçlar nanogram/mililitre olarak bildirilir. PSA sıklıkla prostat kanserinde yükselen bir proteindir. PSA testi ilk olarak 1986 yılında prostat kanserinin ilerleyişini takip etme amaçlı olarak kullanılmaya başlanmıştır. 1994 yılında FDA kurumu tarafından prostat kanseri için parmakla rektal muayene ile birleştirilmiş şekilde bir tarama testi olarak kabul edilmiştir.
Buna ek olarak kanser olmayan iyi huylu durumlarda da PSA düzeyleri yükselebilmektedir. Bu durumlar prostat iltihabı, prostatın iyi huylu büyümesi (BPH) gibi durumlardır. Ayrıca cinsel ilişki, idrar yapamama ve üriner sistemin diğer enfeksiyonlarında da yükselebilmektedir. Prostat iltihabının (prostatit) ya da prostat büyümesinin (BPH) kansere yol açtığına dair kanıt yoktur. Ancak bir erkekte bu iki durumdan biri gelişmekte olan kanserle birliktelik gösterebilir.
PSA testi Prostat kanseri taramasında önerilmekte midir?
Birçok Ürolog ya da profesyonel sağlık kurumları 45 yaşından itibaren yıllık PSA kontrolü önermektedir. Afro-amerikan kökenlilerde, babasında veya erkek kardeşlerinde prostat kanseri öyküsü olanlarda tarama testi 40 yaşında başlatılmaktadır.
Normal PSA sonuçları hangi aralıklardadır?
PSA düzeyleri için özel bir normal ya da anormal değer aslında yoktur. Geçmişte bu düzey 4.0 ng/ml olarak kabul edilirdi. Bu düzeyin üstündeki değerlerde sıklıkla prostat biyopsisi önerilirdi. Ancak daha güncel çalışmalarda 4.0 ng/ml’nin altındaki değerlerde de kanser görülebileceği ya da bu değerin çok üstünde kanser olmayabileceği ortaya konulmuştur. Buna ek olarak aynı erkek hastada PSA düzeyleri prostatit ya da idrar yolu enfeksiyonuna bağlı olarak değişebilmektedir. Prostat biyopsileri ve geçirilmiş prostat cerrahileri de bu düzeyleri değiştirebilmektedir. Ayrıca prostat küçültücü bazı ilaçlar (finasteride, dutasteride) PSA düzeylerini yalancı olarak düşük gösterebilmektedir. PSA düzeyleri laboratuarlar arasında da farklılık gösterebilmektedir.
Bu konudaki bir diğer tartışma konusu prostat biyopsisine karar vermede PSA düzeyinin ne olması gerektiğidir. Yaşa özgü PSA değerinin yüksekliği biyopsi kararı vermede ana etkendir. Ayrıca PSA düzeyi ne olursa olsun rektal muayenede şüpheli nodül varlığında da biyopsi önerilmektedir. 2.5 ng/ml üzerinde biyopsi öneren bir grup da mevcuttur.
Tüm veriler ışığında genel bilgilere dayanılarak PSA yüksekliği saptanan hastada prostat kanseri şüphesi her zaman uyanmalıdır. Ayrıca normal sınırlarda dahi olsa yıllık 0.75 ng/ml ve üzerindeki artışlarda prostat biyopsisi yapılmalıdır.
Tarama testinde yüksek PSA tespit edilirse ne yapılmalıdır?
Tarama testlerinde yüksek tespit edilen PSA varlığında üroloji hekiminin parmakla rektal muayene yaparak prostatta kanser şüphesi uyandıran nodül varlığını araştırması gerekmektedir. PSA düzeylerinin yüksekliğinin devam etmesi durumunda üriner enfeksiyon varlığı yönünden idrar tetkiki istenmelidir.
Tüm bulgular dahilinde kanser şühesi oluşursa prostat biyopsisi planlanmalıdır. Bu prosedür sırasında prostattan en az 12 farklı noktadan rastgele biyopsi alınır. Ultrasonografide şüpheli alanlardan daha fazla biyopsi alınır. Alınan biyopsiler patologlar tarafından incelenir ve sonuçlardan üroloji hekimi haberdar edilir.

Yorum Yapın